Na sereki ni dina me baleti keda VILIAME RAVAI | Monday, October 10, 2016

Na nona bulubulu o Udreudre na turaga ni Ra ka levu duadua na tamata e kania e na nona gauna. Veitaba: VILIAME RAVAI
Na nona bulubulu o Udreudre na turaga ni Ra ka levu duadua na tamata e kania e na nona gauna. Veitaba: VILIAME RAVAI

Update: 10:26AM ESA koto oqo era nai kuri ni i tukutuku nei Eliki Vosabeci na turaga ni Drekena mai Rewa, ni wiliwili sara yani.

Ni sa bula vinaka tale mai! Sa mai cegai vakalailai eso na ka mai na i vola vivigi. 

Sa vuqa sara na vei volavolai e caka tiko ka sa sagai sara tiko vakaukauwa me da semati vata kei ira na Isireli, ia na kena vakamuri vakamalua na italanoa, eda raica talega ni dua na koro makawa e kune ena Ceva kei Amerika (South America) ka se ra saga tale tikoga qo me kilai se mataqali tamata vakacava era a tara. 

Ia, ena macawa sa oti a segai ni tabaki mai kina eso na itaba au a vakauta yani me baleta na veika e a yaco ena loma ni wasawasa ena ceva i ra kei Vatulele. 

Na kedratou italanoa edua na veiluveni ka ratou a vakaitavi ena veitau waqa mai Okaladi ki Toga, ka qai sotavi ratou e loma ni wasawasa na cagilaba ka veivueti kina na waqa na Tui Cakau kei na Sun Te Maru, me vaka na italanoa ni macawa sa oti. 

Ia, e a qai vakalutudromu taki na nodratou waqa me donuya na vanua e tiko kina edua na vale ni lotu makawa ka sa dromu tu e wasawasa. 

Ia, oya ena vanua levu ko Lemuria ka sa dromu tu ena gauna oqo.

Ena itukutuku e a vakaraitaki vei au ena gauna au a volavola tiko kina ena ivolasiga ena 1993 ki 1995, a vakaraitaki kina ni isema ni noda vanua e dromu no e wai, na tavuki ni vuravura ena qai vude tale mai. 

Ia, ena pepa talega ni Nai Lalakai ni macawa sa oti e a taba kina eso na itukutuku veivakurabutaki. 

Oya ena kena basika na wai mai Natadradave ka sa yaco tiko kina na bula, ka ra sa sisiva vakayauyau na lewe ni vanua. 

Ia, na veika oya me da kua ni kurabui kina, ni na yaco tiko ena kena gauna dodonu sa lewai me yaco kina, ka na tiko talega na gauna ena oti yani kina. 

Sa dau vakavuqa na noda bulia eso na italanoa me dau saqata na veika vinaka edau basika, ka dua na italanoa e mai talanoa-taki ena neirau vale sa vakacacani tale kina na veika vinaka sa yaco tiko mai kea. 

Sa maumau kina na noda lotu ka sa vakatakilai talega kina na noda segai ni kila na cava eda cakava tiko se na cava e tiko ena ivola eda roqo tiko. 

Edua na italanoa e tiko ena ivolatabu ka tukuni tiko kina na nodratou kurabui na tisaipeli ni ra sa rawata talega na veivakabulai eso era segai ni cavuti Jisu, eratou qai kurabui ni gauna e tukuni kina vei Jisu a qai tukuna lesu mai vei ratou ni o ira era sa vakayacora rawa na veika oya ��eda sa tovata��. 

Koya gona turaga na marama ni sa rawa kina na bula me da vakavinavinaka taka.

Ia na veika e yaco tiko ena gauna oqo sa ivakaraitaki ni kena sa yavala tiko na vu ni vatu ena boto ni vuravura, (Continental Plate) ka ra tabea cake tiko na veivanua e vuravura. 

Ni gauna era veisivi kina se me yavala edau basika na uneune ka vakavuqa na kena dau qai kasere mai nai ubi ni veitobu wai ka ra kauta cake mai na (mineral) ka dau veivakabulai. 

Ena so na vanua ena drodro tani mai kina na kasi gaga ka dau vakacacana ka vakamatea na ika e baravi se ena vei uciwai. 

Ia na vude tale tiko mai vakamalua ni noda vanua sa tekivu vakilai tale tiko mai ena gauna oqo, ena kedrau maliwa ko Lautoka kei Waya, sa tekivu rarama cake tiko mai vakamalua na veicakau ni sa tubu cake tiko mai. 

Sa tubu na kau ka sa tara rawa sara na vale e Savala, na vanua e dau dua toka ga na yanuyanu lailai. 

Ia, edai qai raica ni tukuni ni sa tekivu dromu eso na vanua, oqo e baleta ni sa cere edua na tutuni vatu se �Continental Plate�, ena lutu vakamalua na muana ka dua. 

Oya na vuna era dromu tiko kina vakamalua eso na vanua era toka ena mua ni vatu ka dua.

Na i Vola Vivigi

Me kuri na italanoa ni kana Apolo...a sa vakarautaki vakavinaka na veika taucoko ni bera ni qai yaco na veibuli okoya ka talanoa taki tiko. 

Na veika taucoko mai loma ni wasawasa me cabe ki vanua, era sa vakarautaki talega ma vuravura vakayalo ka ra tawana o ira me ra na qarava na vakarautaki ni draki, o ira me ra vakau itukutuku ena kedrau maliwa na bula vakatamata kei na vuvale va-kalou. 

Na vei itavi yadua ni kena qaravi na i tikotiko vakaturaga sa vakasoburi mai vuravura. 

O ira oqo era a buli ena lewa va-kalou ka kavida na vatu ni veibuli ka ra basika kina o ira oqo ka soli talega vei ira na kaukauwa me ra tokara na yago vakatamata ena veigauna eso ena gadrevi vaka-kina ena nodra vakayacora tiko na nodrai tavi, sai ira oqo ka ra vakatokai tiko me ra Kalou Vu ni tamata, sa ra qai buli tarava na mata bose ni yalo savasava. 

Era vakatulewa ena veika e vakauti cake enai tikotiko tabu, era veiqaravi ena kedra maliwa na yavusa Agilosi kei nai tikotiko vakaturaga, ka soli talega vei ira na kaukauwa me ra curu botea na veilati e vuqa. 

Sa tuvai talega o ira na qarava na veika vakalivaliva ena kena qarauni me kua ni vakacacani na vuravura. 

A sa buli tiko na veika oqo ena tolu nai wasewase....na veika vakayalo, veika e rairai kei na veika va-kalou.

Sa qai yaco na bose vata ka kacivi na veitaba ni veiqaravi taucoko sara ka ra soqoni yani ki na tikotiko vakaturaga. 

Sa qai lewai talega me vakarautaki na vanua ni nodra veiqaravi, ka me qaravi kina nai wase ni bula ruarua. 

Sa vakatokai me ko Buli Vakarua (Bulu Vakarua)....ka sa wasei tu vakaiwasewase me ra tawana na Kalou Vu ni tamata, na vanua ni yalo ni mate ka vakakina ko ira era veiqaravi ena vukudra. 

Sa lewai talega ena bose oqo me sa wasewase nai tavi me baleti ira na tamata era na qai buli, ka sa digitaki kina e vitu na Agilosi me ratou yadrava nai tavi eratou sa dui digitaki kina. 

Sa lewai talega me buli na yavusa marama ka me ra na qai dui tauri nodrai tokani kina na veituraga era na qai buli e muri. 

Sa taucoko tikoga kina nai dewadewa mai ni vuvale va-kalou ka ni ratou a segai ni ka buli, ka ni ratou a dewa sobu ga mai ena ka buli sa vakarautaki me nodratou i dewadewa sobu mai, oya ko Naikanivatu.

Sa tolu kina nai wasewase taumada, oya na va-kalou me sa vakayalo, ka tarava me sa qai vakatamata-taki e muri ni ra sa qai taura na yavusa marama me ra vakaitokani kina. 

E keri sa qai tau kina na vosa; ni sa yaco me tautauvata kei iratou na tamata, oya ni sa rawata talega me veibuli. 

Sa qai cudruvi na qele ka kau laivi mai kina na vosa ni veivakalougata-taki taumada, de na yaco na gauna me na dodoka na ligana na tamata ka bulia edua tale na tamata mai na qele.

Ia, me sa na lesu ga kina ka me vakaiyalayala ga na bula ena yago vakatamata. 

Era sa qai veitosoyaki na veituraga ki na veivanua ka ra la�ki muria talega na veika era a raica ni a caka. 

A sa cinavi ka vakararama-taki na veika oqo ena mana ni vosa va-kalou ka sobu mai kina ko Rokomarama me vakasucumi vou tale na vuravura sa vakacokotaki ena rarama ni mana va-kalou.

Ena qai kuri tale yani.

Home | Top
Nai Lalakai Online background
FIJI'S iTaukei language newspaper Nai Lalakai went online on March 2nd, 2012, as it celebrated its 50th anniversary. Nai Lalakai editor Anare Ravula said this was a major milestone being the first iTaukei newspaper in the world to go online.
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.
The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.