Na i vosavosa vaka-Viti VILIAME RAVAI | Monday, February 13, 2017

ESA koto oqo e ra na i kuri ni i vosavosa vaka-Viti, ka veivuke mai kina na Tabana ni i Tovo kei na Vosa ena loma ni Minisitiri ni Vuli, ni wiliwili sara yani.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale bula dede ga o koya e dau dro, vakaliataka na cakacaka.

Kena isau: Bula dede ga na dadatuvu

Vakamacala: Na ?datuvu? e kena ibalebale na yalolailai. Qo me vaka na qaravi itavi, na cakacaka se na ivalu.

O koya gona ena bula dede na dadatuvu nira oca o ira era mamakutu ena cakacaka ka bula vinaka tu ga o koya ni dau vakalia ka sega ni bau tara mada ga e dua na cakacaka.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale nona wale na rogo vinaka ena nodra buno na tani.

Kena isau: Vakaucuucu ni Cama

Vakamacala: Na cama ena waqa ni viti e tu wale tu ga me vukea na cici ni waqa.

O koya gona meda kua ni rawata na noda bula mai vei ira na tani me vaka na cama ni waqa ni Viti ena kena tu wale tu ga.

Na ivosavosa cava kena ibalebale tamata se manumanu e sesevaki koya, tatabalebale me vaka na mateni na nona ivakarau.

Kena isau: Vaka na ika duvani

Vakamacala: Na duva e dua na mataqali wa sala toloilevu toka ni baravi veivatu kei na veidogo, drau lumisa lelevu toka, se lalai piqi siawa, vua rabaraba na vaka na vua ni walai. Na wakana e tuki me mate kina na ika.

Ni dua na tamata e va qo na nona ivakarau ena qai cavuti vua na ivosavosa qo: vaka na ika duvani baleta ni tatabalebale ka sesevaki koya mai na nona ilakolako.

Na ivosavosa cava kena ibalebale mama ga na vakawati voleka se vakoro vata kua so na lai vakawati vakayawa.

Kena isau: Lavi voleka ga na buka e waqa

Vakamacala: Lavi na vakadewataki ni buka waqa me lai waqa tale kina e dua na ka me vaka na buka se tavako.

Kena ibalebale kevaka o lako sara vakayawa, ena boko koso na buka, ia, ke o lako voleka ena waqa tiko ga.

Na ivosavosa cava kena ibalebale oti na soqo, sega tale ni dua na ka e vo, ni sa oti na iyau, kakana kei na so tale.

Kena isau: Maca na wai koto na qere

Vakamacala: E so na uciwai lalai e dau maca ni dausiga vakabalavu na vanua.

Ni maca oya sa qai kune tu na laqere se na qereqere ena boto ni waiwai.

Vakatauvatani kina na ivosavosa qo ni oti ga na soqo sa sega tale ni dua na ka e vo, oti kece sara ga vakadua.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale sota kaya ga na leqa ni lakova.

Kena isau: Moku na vuaka ni kauta na yavana

Vakamacala: Na kena lai moku na vuaka ena dua na iteitei ka lai vakacaca kina, e baleta ga ni kauti koya kina na yavana. O koya gona na nona lai moku se lauvacu e dua na cauravou mai na dua na koro e baleta ga na yavana ni kauti koya e ke ya ka mani lai sotava wale mai kina na leqa.

Na ivosavosa cava kena ibalebale dui kau kena se dui vakarautaki koya ena ilakolako

Kena isau: Lako vakabeka, dui kau kena

Vakamacala: Na beka e dua na mataqali manumanu vuka levu toka, boi levu, vakabati, vakasucuna e kiriwana, vaka na ibulibuli ni kalavo qai vakatabana mamare loaloa.

Era dau veivukayaki vakalevu na vaqara vuanikau dreu, uto vea mera misika, se na se ni onolulu, kavika, vuga, niu mera gunuva.

Ra kosakosa vakalevu nira dau veivala.

Dau rawa mai ni lau kolo se laurabo, se kuretaki na vunikau ra moce se kana kina, se coko ena kena lawa se dai soni, qai saqa se tavu me laukana.

Na suina e caka kina na batiniveiqia, batina e tui me itaube batini beka.

Nira vuka na beka ena vaqara kedra era dui sasaga ga, e sega ni vakatautaka tale vua e dua, ke sa kune na vuata ena kana ga, mamau ka vuka yani.

E sega ni vakatautaka se kerekere tale vua e dua.

Na ivosavosa cava kena ibalebale e da tu vata ga, e rawa na veika kece.

Kena isau: Da tu vata ga, vuvu na wai

Vakamacala: Vakaibalebaletaki na ivosavosa qo ena ika na Nuqa, nira dau qeleqeleni vata tu. Qo ena vula o Tiseba na vula i Nuqa lailai kei na vula o Janueri na vula i Nuqa levu.

Na maliwa ni vula e rua qo era dau qeleqeleni kina, kara matai sara na vakavuvu wai mera taqomaki ira kina.

O koya gona nira kovuti se bunuci e dua na qele ni nuqa, era sa qai vakavuvuya na wai kara dro yani mera bula.

Na ivosavosa cava kena ibalebale na itutu vakaloloma e tu kina e dua ni sa kautani vakasauri vua na ka e dau vakaukauataki koya.

Kena isau: Vuka nona Lulu

Vakamacala: Na lulu e kainaki ni manumanu dau solia vei keda na vuku ka vuni kaukaua. O koya gona ni sa na yali na lulu sa na yali vata tale ga na kaukaua.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale vaka baubau se vakawiliwili wale tu ga, toka wale ka vakarorogo

Kena isau: Vodo i Cama

Vakamacala: Na cama e gacagaca ni waqa ni Viti e vukea na kena nawa se cici vakadodonu.

Ni da vodo eda vodo ena dago ni waqa ni Viti e sega nida vodo ena cama. Na cakacaka kece ni soko ena caka ga ena dagoni waqa ni Viti.

ni dua e vodo i cama e vakawiliwili wale tu ga ena soko, toka wale toka ga ka vakarorogo vei ira era cicivaka tiko na waqa.

Ni dua gona e vodo e cama e sega ni cakava na cakacaka ni soko, e vodo wale tiko ga.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale eda sa mai yacova sara na vanua eda a dau gagano taka se da tatadrataka tu mai.

Kena isau: Eda sa mai tarai Burotu sara

Vakamacala: O Burotu e tukuni taki tu ni vanua talei, tu kina na veika matalia ka talei. E tukuni ni yanuyanu ni tadra, dau veiciriyaki voli.

O koya gona eda sa mai tarai Burotu sara oya nida sa mai yacova na vanua eda dau gadreva se da tatadra taka tu meda butuka.

Na ivosavosa cava kena ibalebale tamata mamaqi taura matua toka nona iyau.

Kena isau: Drega ni vudi tasi

Vakamacala: Na vudi eda sa kila kece ni tiko na kena drega. Ni dau tasi na vudi o na qarauna sara me kakua ni tauva na nomu isulu ni dau dredre na kena takali.

Ni dua gona e mamaqi ena taura matua sara toka ga na nona iyau me kakua ni takali tani mai vei koya.

Qo me vaka ga na drega ni vudi tasi ni sa takavi keda ena dredre me takali tani.

Ena qai tomani tale yani.

Home | Top
Nai Lalakai Online background
FIJI'S iTaukei language newspaper Nai Lalakai went online on March 2nd, 2012, as it celebrated its 50th anniversary. Nai Lalakai editor Anare Ravula said this was a major milestone being the first iTaukei newspaper in the world to go online.
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.
The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.