Bibi ni nomu veitaratara Talatala Iliesa Naivalu | Monday, May 15, 2017

ENA matavakadidike kece ni Bula Vakawati e qaravi e na veimatanitu lelevu e vuravura, e vakadinadinataki kina ni dua ga na ka era cavuta vakalevu duadua na veiwatini sa ikoya na leqa ni nodra sala ni veitaratara vakaveiwatini.

Oqo talega na bolebole levu duadua eda sotava na veiwatini e na veisiga, veimacawa, veivula kei na veiyabaki. E sega ni dua na ka mamada se rawarawa.

Na veitaratara (communication) oqo e toka e na noda veivosaki, noda veisoli vakasama sei tuvaki ni yaloda ena kena vakadewataki na veika eda vinakata se sega ni vinakata.

Dina ni sega ni uto ni bula vakawati na sala ni noda veitaratara, ia e taura sara tu ga e dua nai wase levu ni noda bula kei ira na watida e veisiga.

Ni daumaka tu na sala ni veitaratara e daumaka na ka kece e na dua na siga, ia ni tavuki se tau vakaca eso na tamo ni veivosaki, sa tavuki talega ga na draki e na siga taucoko ka mani la?ki bogi kaya.

E na nonai vola na Cracking the Communication Code, Love for Her, Respect for Him, e vakaraitaka kina ko Dr. Emerson Eggerichs ni raica rawa mai na nona vakatataro vei ira e vica vata na udolu na veiwatini e veitalanoa kei ira, ni duidui sara tu ga na vatavata erau dui toka kina na tagane kei na yalewa ena gauna erau vakadewataka kina na lomadrau e na sala ni veitaratara.

E yaga me matata vei keda ni duatani sara na sala ni veitaratara nei tagane mai vei yalewa.

E kaya kina o Dr. Emerson ni koi rau sara mada ga na veiwatini e rau sega ni kila ni tiko na duidui oya ka sai koya oqo na vuna e dau yaco kina vakavuqa na veicoqacoqa se veicalati ni veitaratara.

E rau sega ni kila ka da sega ni kila ni tagane ena dau veitaratara tiko e na vatavata se vosa ni veidokai (respect language), ia ko yalewa e na dabe toka nona sala ni veitaratara ena veivosa ni loloma (love language).

E dikevi rawa ni koto na duidui oqo vei keda kece sara na veiwatini, ka mani vakaevei na duidui ni veitabana eda veiqaravi se veiliutaki kina; ke da vakailesilesi vakamatanitu, eda i Talatala, daunibisinisi, dauqito, dauvakaraitaki ena yaloyalo yavala, dauteitei, dauqoli se dausasamaki e gaunisala.

Ni sega ni veikilaitaki na duidui oqo, e kauta mai vei keda na veilecalecavi, na veileti, veibeitaki, veicudruvi, kacabote ena kaikaila kei na vakanomodi ena veigaluvi.

Eda rawa ni qai vakaivukivukitaka ki matadra na tani ni daumaka tu na ka kece, ia o keda ga vakataki keda eda kila tiko na leqa e tiko.

Eda sa qai waraka tiko me tataba na cagi mai na Ceva me takosova na draki ni leqa oya ka biliga tani na kena o loaloa, me mai keteketenibici tale yani na vunilagi ni noda veimaliwai. Ia ninaica li sa na baci kumukumuni tale na o loaloa?

Na o loaloa oqo e vakatoka tiko o Dr,Emerson me draki cowiri lialia se Crazy Cycle, na gauna ka dau yaco kina na veicalacalati ni sala ni nodrau veitaratara na veiwatini ka dau vakavoca tiko e vuqa na waqa ni vakawati ni sa sega ni vakatulewataki rawa.

Na draki cowiri ni Crazy Cyle oqo e utura ga vakaikoya na kena buka. Ena gauna ga e vakila kina na yalewa vakawati ni sega ni lomani, ena vakayacora e so nai tovo e yali kina na veidokai. Oya na ka e lai vakavuna na cudru nei tagane. Sa vakakina vei tagane, ena gauna ga e vakila kina ni sega ni dokai, ena vakaraitaka vei watina eso nai vakarau tawa loloma. O ya na ka e dau lai vakavuna na cudru, tataqaqa se galu nei yalewa.

E na lesu tiko ga ki na ka au sa vosa tiko yani kina e na rua nai vakamacala sa oti, aya ni ka levu duadua e vinakata e dua na yalewa vakawati, sai koya me lomani kei na ka levu duadua e vinakata e dua na tagane vakawati sai koya me dokai.

Sa levu nai vakamacala vakavuku ena solia na tamata me vakavinakataki kina na nodrau bula vakawati e dua na tagane kei na dua na yalewa. Ia sa qai tubu ga ki lagi nai wiliwili ni vakawati e kavoro e veiyabaki.

Kevaka e lecava tiko na tamata na ka dina ni bula ni tamata, me dua e tagane ka dua me yalewa me vaka na nona veibuli o Koya na Dauveibuli, ena calata tiko ga na tamata na yavu dina me dei ka daumaka kina e dua na veiwatini.

Oqo na dina vakayalo e vakacila rarama kina na Yalo Tabu vei Paula nai Apositolo ena nona kaya e na Efeso 5:33: ?Na tagane yadua me lomana na watina, ia na yalewa me vakarokorokotaka na watina.? Oya sara ga na yavu me rau bula kina na veiwatini; me lomani watina ko tagane ka dokai watina ko yalewa.

Me?u tokaruataka, na gauna ga e vakila kina ko yalewa ni sega ni lomani sa na vakayacora eso nai vakarau sega ni veidokai. Na gauna ga e vakila kina ko tagane ni sega ni dokai sa na vakaraitaka tale ga ko koya nai valavala tawa loloma vua na watina.

Oqo ga na sala sa dau buku kina na druadrua ni veiraravui e loma ni vale ni vakawati, dewa ki nai valu vosa ka lai tini sara ki na kacabote ni ivalu dina kei na kasere kevaka e sega ni vakatulewataki rawa.

Na gauna ga sa tekivu cowiri kina na draki ni Crazy Cycle, sa na dua toka na cakacaka dredre me tarovi. Ia eda vakavinavinaka ni rawa ni tarovi e na nodrau taurivaka ga na veiwatini na loloma kei na veidokai me rau musuka koso kina ni bera ni tete.

Eda sa donumaka tale mai oqo na Vula ni Balolo e rua, na vula oqo ko Okotova kei na vula ka tu mai. Oqo na vula ni noda nanamaki na veikoro e na veibaravi kei na veiyanuyanu.

Au dau kila tiko mai neitou, ni ra sa naulu ki wasawasa na lewenikoro ena waqa, boto kei na bavelo, sa dau taumada me nunu e dua ka kauta tiko e dua nai sele kava me la?ki musuka na tolo ni vivivi balolo mai loma ni wai ka vakarawarawataka na nodra taga na vo ni lewenikoro e dela ni wai.

Sa na vakakina na cagi tataba ni veilecalecavi vakaveiwatini na Crazy Cycle, ena kena sa butu sevati na sala ni veitaratara. Ena yaga me dau musuki ena kena gauna taudonu kei na kena vanua dodonu ni bera ni qai tete.

Oqo ga na kena sala: Ko tagane me vakayacora ga nona loloma vei watina veitalia ke sega ni dokai tiko?ko yalewa me dokai watina ga, veitalia ke sega ni lomani tiko. Tagane kakua ni waraka mo dokai mo qai loloma. Sa vakakina vei iko na yalewa vakawati, kakua ni waraka sara mo lomani mo qai dokai watimu.

Kenai vakalekaleka oqo: Tagane loloma ni ko sega ni dokai, yalewa dokai watimu ni ko sega ni lomani. O iko na tagane kei na yalewa vakawati ko sa sureti, ko sa bolei, ko sa vakaroti yani oqo mo cakava na ka e sega ni lomamu e na gauna ko sega ni vinakata kina.

Dina beka ni sega ni lomamu, ia oqo nai vakaro ni Kalou vei iko.Ni ko sa mai vauci iko e nai vau ni vakawati, ena yaga mo kila ni ko sa mai vauci iko tiko mo vakayacora e dua na ka e sega sara beka ni lomamu, ia sa na vakatautaki kina na dei se na kasere ni nomu bula vakawati.

Nai vakaro Vakalou me baleta na bula vakawati sai koya oqo: ko tagane me lomana na watina, ko yalewa me dokai watina. Na loloma nei tagane kei na veidokai nei yalewa oqo e sega ni vakadraki ka sega ni ka me vakatautaki (unconditional).

Ko vinakata se ko cata, me caka ga!

Home | Top
Nai Lalakai Online background
FIJI'S iTaukei language newspaper Nai Lalakai went online on March 2nd, 2012, as it celebrated its 50th anniversary. Nai Lalakai editor Anare Ravula said this was a major milestone being the first iTaukei newspaper in the world to go online.
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.
The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.