Esa mana tiko na wai vaka-Viti VILIAME RAVAI | Monday, September 11, 2017

Update: 11:29AM ESA koto oqo era nai kuri ni wai vakaitaukei ka veivuke mai kina na Minisitiri ni Taukei ena Tabana ni i Tovo kei na Vosa, ni wiliwili sara yani.

23 Daliga 

1. Qili na drau ni botebotekoro, sui kina na daliga. 

2. Tuki na drauna ni daliganirapete, vakatakata, sui kina na daliga. 

3. Dua na drauni yamenilaione balavu, raragi ena buka, loba, sui na daligana ni se katakata toka, davoca na daligana. 

4. Me qili na drau ni tamole, dua na itaki ni ti na kena wai, waki vata kei na dua na itaki ni ti na waiwai, vakatakata vakalailai, vakaturuma in a daliga e mosi, vuki me drodro tani mai. 

24 Davuibuco (mosi) 

1. Vusoi se lose vakasokosoko na drau ni botebotenikoro kei na drau ni wabosucu, gunuvi. Ena vakaoti na mosi kei na katakata ni davuibuco. 

25 Deqi 

1. Me beti mai na drau ni lataniviti, totodro, botebotekoro kei na drau ni uci, me tautauvata na levu ni draunikau kece, vusoi ena wai tunumaka, gunuvi wasoma me vaka na wainigunu. 

26 Didivara 

1. Me kari voleka sara i vuna na batilotu ni niudamu, loba mai na kena wai i qara ni daligana. 

27 Dogai 

1. Me kari na tolo ni wakokona e qara i matanisiga, tauvuloni, vusoi ena waikatakata, gunu ni bera na kana. 

28 Drami 

Mataqali mate ni gone, vu vakalevu mai na gunu se kana ka kamikamica vakalevu. 

1. Kari mai na tolo ni wi kei na tolo ni maqo, vuloni, vusoi. 

2. Kari na tolo ni dawadamu, vica na drau ni quawa, qai sova ena beseni e sa biu tu kina na dawadamu. 

29 Dranumi/Rewa 

1. Musumusu vakamatalailai na drau ni vasaniviti, vakawaiwai ena waiwai sinu me iwali. 

30 Drimi 

1. Me kosokoso na drau ni duvaniviti, vakasigani, biu ena bilo se sasa waiwai, me qai dau lumutu tu. 

2. Kosokoso na drau ni kura, waki vata kei na waiwai sinusinu, lumuti me vaka na rewa. 

31 Dromodromo se Buracimi 

Na mate oqo e dau vakademilamila, dromodromo na yaloka ni mata kei na yago, maca tale ga na wai ni yago, kiro na mata. 

1. Me tuki na bulu ni niudamu se niu rerega, loba na kena wai, gunuvi. 

2. Beti na drau ni gasauniga, vusoi ena waibatabata, gunuvi. 

3. Kari na tolo ni wi, vakawaikatakata qai gunuvi. (tovolei oti, ena mana) 

4. Me kari na tolo ni drala kei na tolo ni mulomulo, vuloni, vusoi, gunuvi tiko me yacova ni bogiva. Otiveisau, kari vou tale na wai. Qori me gunuvi tiko me yacova ni sa oti na dromodromo. 

5. Me tuki na kuli ni maqo dina se maqoniviti, vusoi, vakawai vakalailai, gunuvi. 

32 Duru (mosi) 

Mosi na duru ni sa curuma sivia na batabata.

1. Me vusoi vakalevu na drau ni denivuaka, gunuvi. 

2. Me raragi ne drau ni kura, ovici e duru me rawa ni curuma vinaka na katakata. 

33 Gaga (vakabibi, gaga ena ika) 

1. 7 Na drau ni Wabitebite, (wasea irua, vakayagataka na yasana imatau), drau ni Co bulabula, drau ni botebotekoro, drau ni denivuka, drau ni losilosi. Vusoi vata ka gunuvi. 

34 Gaga Na yago (ke mavoa) 

Me beti mai na drauni vulokaka, botebotekoro kei na drau ni molikaro. Kuvui kina na vanua e mavoa, sigani eso na draunikau, ovici kina na mavoa, vadretitaka. 

35 Gata Leka 

Mate ni kete, mosi kaukaua, lualua; nanumi ni mate vakatevoro. 

1. Uto ni jaina (leka). Boboraki ka gunuvi na kena wai. 

36 Gogo 

Medra wai na gone nira sega ni kaukauwa vinaka (gogo, ceguoca, sega ni kana kei na so tale). 

1. Me sava, tuki vinaka na waka ni vorovorosivi, vakawaikatakata ka gunuvi. 

37 Kaci Yalo 

Kevaka edua e vaka e yali tu na yalona. 

1. Me kari na loma ni soni, vusoi vinaka qai gunuvi. 

38 Kakaca ni yava 

1. Kau mai na drega ni uto, boro ena vanua e kakaca. 

39 Kakadra 

Me dau wadadamu tu na yaloka ni mata. 

1. Me qili na drau ni tomole, vakaturumi ga vakadua, kua ni sui vakasivia ni sa rui katikati. 

2. Qili na drau ni botebotekoro, sui kina na mata 

3. Tuki na tolo ni gasau gonegone, loba, sui kina na mata. 

40 Kana Cala 

1. Kari na tolo ni nokonoko matua, vuloni, vusoi, vakalailai sara na kena wai, walia kina na gadro kei na vunibati. 

2. Tuki na waka ni coboi, vakawai vakalailai, vusoi, gunuvi. 

41 Kana Lua 

1. Beti mai na sovusovu ni quawa kei na drau ni mlau. Rau vusoi vata gunuvi. 

42 Kara 

Mate ni kuli ni yago, vu ni sega ni dau sili vinaka 

1. Dresudresu na drau ni seremaia drokadroka ka biu ena waiwai mei ilumu ni oti na sili 

2. Vusoraki e 12 na drau ni seremaia ena dua na beseni ni vuluvulu, tavulon me gunuvi ena mata kei na yakavi (O 1 kei 2 erau rawa ni caka vata oqo e i wali kaukauwa duadua ni voleka ni mate ni kuli kecega) 

3. Yacaraki ena mata ni kara na drau ni kadrala gonegone me yacova ni sa wadradra. 

43 Kasi ni Katonigone 

Kari vata na tolo ni molau yalewa kei na molautagane, lose qai gunuvi 

44 Kasiqarilewe (Sasala) 

Me kari na kuli ni bua ni viti, vakavulo/tavuloni, lose me gunuvi me luti talega. 

45 Kasiqarisui 

Na mate oqo e kasi ni suitu, yala i deteda. Dau vutu culacula, ka da dau masa kina, rawa ni vaka leka na yava. 

1. Kari tani na wakatu ni soni e sau, qai kari mai na kena e loma, tuki, lose, gunuvi. 

2. Me kari na kuli ni bovo, dawasere, yalu, kavika, salato kei na tarawaumeirakaka. Vuloni vata na totodro, vusoi, gunuvi vakarua ena dua na siga ni se bera na katalau kei na vakayakavi. 

3. Me tuki na waka ni denimana, vuloni, vusoi ena wai katakata tabua. Gunuva ni bera ni o kana e veisiga. 

Kena Tabu: Dalo ni vuci, ti, kakana damudamu kece, ika, masima, me yacova e bogi va.

46 Kasitabu/Kasimagamaga 

Kasi ni duvu, vuce, vutu, qai tete, e dau yacovi ira na marama. Dau vakilai ena gauni ni tiko bibi, se ena gauna sa yaco oti kina na vakasucu. Dau mosi na dibi, lai yacova sara ni dredre na cavu ya. Me kari na tolo ni salato kei na tolo ni yaro e qara ina matanisiga, vuloi, gunuvi. Rawa ni vakayagataki na wai batabata se waikatakata. Me gunuvi vaka rua ena vei siga ni bera na kana. 

Kena Tabu: Na masima ena gauna o gunuva tiko kina na wai. 

Ena qai tomani tale yani.

Home | Top
Nai Lalakai Online background
FIJI'S iTaukei language newspaper Nai Lalakai went online on March 2nd, 2012, as it celebrated its 50th anniversary. Nai Lalakai editor Anare Ravula said this was a major milestone being the first iTaukei newspaper in the world to go online.
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.
The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.