Mai Drevekai ki Nakauvadra VILIAME RAVAI | Monday, October 2, 2017

Update: 11:28AM ESA koto oqo e ra nai kuri ni itukutuku nei Peni Tabua Tamanivalu na turaga ni Naloto ka veivakananumi tiko vei keda ena veimacawa, ni wiliwili sara yani.

E vakaraitaka o Peni Tabua ni dua na tiki ni lawata e koto e ra e kaya,

Domo ni vanua era yasovaka

Era nanuma kece niu sa waicala

Vucu ni vanua e mai lagataka

Niu lutu dra au kune rawa

�Na lele e toqai e cake e dusia tiko e dua na turaga levu ka ra nanuma eso ni sa mai yali ka lako vata na nodra tagica na vanua ena nona sa sega tiko ni laurai ia e a qai bula na turaga oqo me vaka e sereka na vucu ni a qai kunei rawa,� e kaya o Tabua.

E kuria o Tabua ni o koya na turaga oqo era bula vinaka tiko na nona kawa ka na vakarairaitaki tale e Viti ena gauna e muri oqo me rawa ni kilai.

Ia, e tomana na turaga ni Naloto oqo ni dua na qaqa ni parofisai e koto oqo e ra e kaya,

Tini na kaloko ra sa lokuca

Me dola na bose kei vuravura

Duri cake o Navosavakadua

E tadola na vosa mai gusuna

Wai ni matana e drodro i tuba

Au nanumi ira noqu kawa bula

Ra vakaloloma ra dravudravua

�E dua na bose levu e tukuni toka ena lawata e cake ka dusia na tini ni gauna e vakayacori tiko kina na bose kei vuravura ka mani tucake kina e dua na mata ka vakatokai tiko me ko Navosavakadua,� e kaya o Tabua.

E kuria o Tabua ena nona a tucake o Navosavakadua ena nona vakatauca na nona itukutuku e lako vata na drodro ni wainimatana ka laveta tiko ni nanumi ira na nona kawa ni dua na vakaloloma levu e tarai ira tiko oya ni ra dravudravua.

�Ia, ena noda vanua ena gauna qo esa tovolei tiko vakaukauwa na kena valuti na bula dravudravua mai vei ira na vakalesilesi ni matanitu, lotu, veitabana ni veivukei, veikabani kei na veisoqosoqo ena nodra cakacaka vata ena kena valuti na bula ni dravudravua kei na vakaloloma,� e kaya o Tabua.

E dua tale na qaqa ni vucu e koto oqo e ra e kaya,

Na loloma na waqa ni cakacaka

Vakatitiqa e sega ni yaga

Sa wasei rua kina na tamata

Me da cakacaka e na yalo vata

Me na qai rawa na tiko vinaka

�Na parofisai e toka e cake e dusia saraga vakadodonu vei keda me kua na vakatitiqa ena noda na cakacaka vata kei na noda matanataka na loloma dina,� e kaya o Tabua.

E kuria o Tabua ni dua e vakatitiqa tiko ena veigauna ena sega ni yaga wale na nona lotu se na nona qarava e dua na i tavi e lesi vua. E kaya ni dodonu me da na cakacaka ena yalo vata ka me na rawa kina na tiko vinaka.

�Ni sa rawa na tiko vinaka ena noda cakacaka vata, ena basika kina na veilomani, veivakarokorokotaki, veivakaliuci kei na veidokai ka sa na rarama talega kina na noda tiko vakabibi ena noda bula vakavanua,� e kaya o Tabua.

E kuria o Tabua ni levu saraga vei keda na kawa i Taukei ena gauna qo esa bula sara tu ga ena bula ni vakatitiqa ka sega ni via vakabauta nai tukutuku era a parofisai mai kina na noda qase ena vuku ni veitaba gauna eda na lako curuma na kawa i Taukei kei na veika e a yaco kina.

E dua tale na qaqa ni vucu e toqai toka oqo e ra e kaya,

Dua noqu kerekere me macala

Vei kemuni na noda Turaga

Me kua sara na lai cakacaka

Na i teitei mo ni guraka

Voleka mai na ka vinaka

Ka ca mo na vukitabataba

Mo na qai rai tu ki macawa

Na butako ga na nomu cakacaka

�Vei kemuni na noda turaga se vei kemuni na tagane, e tukuna tiko na parofisai e cake mo kua ni lai saga na cakacaka ena gauna qo ni sa tu na kemu tiki ni qele ka ko ni taukena vakayavusa, vakamataqali, tokatoka mo ni na teivaka se susu manumanu kina,� e kaya o Tabua.

E kuria o Tabua ni tukuna toka nai karua ni qaqa ni vucu mo guraka nai teitei ni sa voleka mai na ka vinaka ka ca mo na vukitabataba. 

E tomana o Tabua ni levu ni veivakatorocaketaki ena tadola ena noda vanua era na tabili talega mai kina na levu ni tamata cakacaka ka sa na gadrevi talega kina na kakana me ra kania, ia vei keda na kawa i Taukei era sa tukuna mai na noda qase me da guraka na teitei.

�Ni sa na tubu e macawa nai sau ni kakana kei na veika tale eso eda teivaka, ia kevaka ko na sega ni teitei, sa na tarava ga mai na butako ni sa sega ni dua na ka e bula tu mo kana madaga kina o iko nai taukei ni were,� e kaya o Tabua.

E kuria o Tabua ni a vinakata ga me veivakananumi tiko vei keda na kawa i Taukei me da sa yadra ka solesolevakitaka na noda tea na kena qele me vaka era a cakava taumada na noda qase ena nodra gauna.

Ia, e dua tale na qaqa ni vucu e koto oqo e ra e kaya, 

Dua tale na ka da vakaraica

Veika kece da sa vunia

Duikaikai ra vakaraica

Vu kei Viti ra tawa solia

Ni sa simedetaki ko Vitia

Sa oti na gauna lialia

�Na gauna ni yalowai kei na lialia esa oti, eda sa bula donuya tiko oqo e dua na gauna ka da sa raica sara tu ga ena matanavotu na duidui kei na veiveisau ni veika e tara na noda vanua ena toso ni gauna,� e kaya o Tabua.

E kuria o Tabua ni levu na ka vuni e ra vakaraica mai na duikaikai ena veiyasai vuravura e vunitaki vinaka tu oqo ena noda vanua ka sa simedetaki tu ena noda vanua me yacova na gauna eda sa rarama kina na kawa i Taukei ena bula ni vakaduri bisinisi, rai ena rai ni veiqaravi yalo dina kei na savasava ena veiliutaki vakadodonu. 

�Vei keda na kawa i Taukei ena gauna qo me�u vakaraitaka sara vakadodonu vei kemuni ni cakacakataka na nomuni qele kei na qoliqoli ni vavani tiko kina na nomuni yau bula esa biuta oti tu na Kalou me nomu kei ira na nomu kawa ka vaka kina ko ira era sa mai okati tiko me nomu se wekamuni ena dela ni gauna qo,� e kaya o Tabua.

E kuria o Tabua ni sa dodonu kina vei keda eda dabeca tiko na noda veidela ni yavu tabu mo ni na dau bulataka na bula ni veiciqomi, yalololoma, dauveinanumi, vakarokoroko ka me rawa ni basika tiko kina na duavata ena veitikotiko, veikoro ka sa na rawa sara mo liuliu vinaka ena veiqaravi cava ga ko sa na kacivi kina ena dela ni gauna eda sa donuya tiko oqo.

Ena qai tomani tale yani.

Home | Top
Nai Lalakai Online background
FIJI'S iTaukei language newspaper Nai Lalakai went online on March 2nd, 2012, as it celebrated its 50th anniversary. Nai Lalakai editor Anare Ravula said this was a major milestone being the first iTaukei newspaper in the world to go online.
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.
The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.