Mo vakarau vakavinaka TALATALA ILIESA NAIVALU | Monday, October 9, 2017

Update: 10:46AM NA vakavakarau vakaiyau ki na vakawati

Ena macawa oqo eda na veitalanoa tale tiko kina e nai vakamacala nei Nai Talatala Ili Vunisuwai ena vakasama ni nodra vakavakarau vakavinaka na cauravou kei na goneyalewa ni bera ni ra vakawati.

E dua na tikina bibi e dau lecavi ena nodra sa via vakawati na gone sa okoya na bula vakaiyau. Sa ka bibi dina sara ki na noda tiko vakavakarau ki na bula vakavuvale sa okoya na noda vakarautaki keda vakaiyau.

Na vakavakarau vakaiyau e okati kina na ilavo. E kaya na Dauvunau 10:19, �Na ilavo ga sa rawa kina na ka kecega.� E na vuravura vou eda sa curuma, ni sa tiko na ilavo, sa na qai rawa e vuqa na ka me vaka na kakana, na vuli, na isulu, na vale kei na kena iyaya, na qele kei na ilavo me saumi kina na bili kei na ivakacavacava tale e so.

E na sega soti sara beka ni nuitaki na ilavo mai nakoro, ia e bau gadrevi tale ga na isau ni suka, waiwai ni cina, so na icoi ni ti ka buli mai na falawa, na raisi, waiwai kei na isaluwaki ni kakana ka vakakina na isau ni veilakoyaki.

Ena veikoro lelevu ni cakacaka, na ka kece ga sa ilavo. 

Ni sa tiko tale ga nai lavo, sa rawa na voli qele, voli vale ka vakakina na iyaya lelevu ni lomanivale kei na nodra vuli torocake na noda gone.

E vakabibitaka o Nai Talatala Vunisuwai ni sa yaga vei kemuni na cauravou kei na goneyalewa ko ni tiko ena vanua ni cakacaka mo ni vakaraica e dua na tiki ni qele kei na dua na vale mo ni tiko kina ni ko ni sa vakawati.

E sega ni vinaka mo tiko vakararavi ena gauna ko sa vakawati tiko kina. 

Au sa dusia vakavuqa tale ga ena noqu vosa ena veiyabaki sa oti ni vakawati e sa ivakaraitaki ni rau sa yalomatuataka na lewe rua na ikalawa e rau sa cavuta ka rau vakaraitaka vei keda ni rau sa vakarau me rau sa bula vakataurua me rau tauyavutaka nodrau matavuvale.

E sega ni vinaka me ia tale tiko na tiko vakararavi. 

E na logalogaca na tiko vua e dua vei rau ni rau tiko vakararavi vakaoya. 

Nai Vola Tabu sa dusia vakamatata ni gauna e vakawati kina na tagane me biuti tamana kei tinana ka lai kabita na watina.

Na yalewa, ni buli oti a kau vei tagane. 

Kena ibalebale sa biubiu oti mai na yalewa. E rau biubiu ruarua mai. Ke sega na biubiu ena dredre na kabi. Me rau na biu mada na tama kei na tina, me biu tale ga na vale ka me rau lai tiko vakataurua na tagane kei na yalewa e na nodrau vale ni vakamau.

E rau na qai doudou ga na biubiu ke sa tiko na vale kei na iyau me rau lai tomana kina na bula ka rau a dui bulataka mai na nodrau dui matavuvale. 

Kevaka e sega ni dua na ka e tiko, e rau na dui suka tiko ga me rau lai tiko vakararavi tale vei rau nodrau dui tubutubu.

E vakabibitaka o Nai Talatala Vunisuwai ni vinaka mo drau lai toka e na dua na vale lailai toka ga, ia drau okata ni nomudrau; ka ca ni ko drau lai tiko e na dua na vale levu ka vakaiyaya vinaka ka sega ni vakatokai me nomudrau.

E vakakina oqo na vosa nei Nai TalatalaVunisuwai: Kua ni laiva na nomu vuvale me vodo loto ena dua tale na vuvale. 

Oqori na matamata ki na nodra koro na tamata yalowai ka rawarawa kina nodra lai sota kei Adi Kavoro kei Ratu Veibiu.�

E dua na sere e lagata tiko e dua sa vakarau tu vakavinaka e vaqo ne: �Na nomu vale sa tara oti mo mai raica. 

E vale simede ka qai vakacina livaliva.� Ke sega ni lalaga simede, bau lalaga kau, lalaga bitu se lalaga rau se bitu mada ga. Ia me sa nomudrau sara ga.

Sa itavi ni cauravou taucoko e vakawati me vakavaletaki watina ni sa oti nona vakamautaki koya. 

Kua ni gusugusu vakawati tiko ni sega ni se dua na ka e maroroi rawa. 

E levu na ilavo e vakayali tu ga e na tavako, na yaqona kei na lasa sega ni vakabetena.

Na tikina oqo sa noda itavi na itubutubu me da raica, sa itavi ni koro kei na Yavusa me raica. Ia ena vanua ni cakacaka, kevaka e sega ni sa mani dua sara na vale me nodrau, ia e rawa ni rau saumi vale ka rau vakavulici me rau bula vakairau ka vakatulewataka na veibolebole sa koto e matadrau.

Vei kemuni noda cauravou ko ni tu mai na noda veidelaniyavu, me gumatuataki na teitei, ia na volivolitaki ka maroroi na ilavo. Na qele sa tu e ligada sa dua na iyau vakaitamera. 

Me da taro ivakasala ena iwalewale ni kena vakayagataki.

E dua na ivakarau vinaka au raica vei ira na noda ka ra tu e na vanua ni tei yaqona kei na dalo. 

Aya ni ra se qai vuli tiko ena Paraimeri na gone, sa teivaki nodra iteitei me waraki ira ni ra sa gole ki na koronivuli torocake.

E rawa sara tale ga ni muri na sala oya ni dua e sa biu vuli mai. Me sa qaravi sara e dua na nona iteitei levu me vagolei ki na kena tauyavutaki nona matavuvale. Na yalewa ena cavu vakadalo matua ni sa kila e lomana ni tiko na ka me lai vakadei kina ena vale nei watina. 

Ia ke rai yani ka raica ni lala tu, sa na curu ga mai na dua na katuba ka curu sara tale ki na dua na katuba ka sega ni tao rawa. Ia sa itavi tale ga ni goneyalewa me bau vakarautaki koya voli ni dua na siga e na vakamau. Me sa bau vulica na tali ibe, na rubu kei na kesakesa. 

Me vulici na icakacaka ni icoi ni ti, na culacula kei na isaqasaqa ni veimataqali kakana.

Oqo na ikaukau vinaka ki na vuvale ni vakawati. Me ra vakavulici na luveda yalewa me ra kakua ni lai vakararavi vakatabakidua vua na watidra ka ni duidui na draki. 

E na so na gauna e na yaco na tauvimate, na biu cakacaka kei na leqa tubu koso tale e so.

Ko ikemuni na goneyalewa ko ni sa cakacaka, sa na uasivi me sa maroroi na ilavo ka voli tiko vakalalai na bilo, na itaki, na peleti, na kuro kei na beseni. 

Kakua ni vakanuinui ki na iyau ni tevutevu baleta e vuqa na vakawati ena sega ni qaravi kena tevutevu ni oti na vakawati ka ni sa dredre na bula ka duidui tale ga na itovo vakavanua, eso era dau tevutevu ka so e sega.

Na gauna dredre eda curuma sa via dusia na kena rui bibi me da sa vakarautaki ira na luveda ki na veika kece ga e dodonu me ra bula kina. 

Kevaka eda tiko e baravi, na matada, na yaloda kei na noda vakasama me sa lako sivita na noda matasawa ni koro ka me vatavatairalago ki na noda veicakau yawa kei na noda veiyalava.

Me da bolea me da lai tiko vakavulagi mada e na koro lelevu me da vaqara cakacaka kina, ia me vica ga na yabaki. Sa rawa ga mai e dua na tiki ni ilavo, suka tale ki vanua me cakacakataki na qele se voli na lawa kei na waqa.

Ekaya ko Nai Talatala Vunisuwai ni kevaka o bula e na koro Vakavavalagi, sa yaga mo vaqara sara e dua na cakacaka ka mo kakua ni tu wale tu. 

E kaya ni koro Vakavavalagi e duidui mai na koro Vakaviti, aya ni sega kina na bula vakararavi se vakatabaniuto ka ni varomusu e dau vakasucuma na basu lawa kei na bula gogo.

E kaya tale, �Na koro Vakavavalagi e nodra koro na manumanu lelevu, na laione, na taika, elefaniti, na bulumakau kei na ose. Esega ni vanua me ra bula kina na kalavo lalai ka ni rawa ni ra butuqaqi e na nodra veivala na manumanu lelevu.

Na ka e via vakaraitaka tiko o Nai Talatala Vunisuwai ni koro Vakavavalagi sa nodratou koro ga o Punjas, RB Patels, Motibhais, Santaram, Morisi kei Carpenters. Oqo o ira na manumanu lelevu ka vakaileu.

Sa sega ni ganiti keda na ka lalai me da mai bula ravi voli. 

Kevaka e da mai bula kina ka sega ni dua na noda ivurevure ni ilavo, eda na mai mavoa ka vurumemea wale ena nodra veiqati se vakasota na tamata vakaicaqe ka vutuniyau.

Sai ira na mataqali oqo ka ra veitaliataka tu na veitubutubui ni sau ni yaya kei na isau ni bula ka da mai ucuucu kalavo tiko kina na lewenivanua isau lalai. Ia e taura e dua na cauravou vuku ka yalomatua me maroroya nona bula, maroroya nona cakacaka ka maroroya nona iyau ena maliwa ni nodra vakasota na tuwawa lelevu era tu wavoliti koya.

Kevaka e dina tiko e na ka lailai ka qai vakatoroicaketaka toka, ena nona vakatubutaka nona ilavo se tosoya nona vuli me tosoi cake kina nona itutu sa na rawa ni veitata kei na bolebole ni gauna sa koto e matana.

Ena vakaibalebale sara oya ke vakararavitaka na nona bula vua na Kalou ka kerea vua na Turaga nona veitaqomaki ka me vakalevutaka na ka lailai e tiko ka me vosa vakalougatataka tale ga. 

E koto na duidui e na rawa-ka lelevu ka sega kina na Kalou, kei na ka lailai e tiko ka tu vata kei na Kalou. Na ka lailai oya e vakalocugatataki ka na vakalevutaki tale ga.

Na Turaga ko Jisu Karisito ni vakania na 10 vakacaca na udolu na tamata, e tekivu ga ena rua na ika ke i na lima na ibuli madrai. Io kakua ni beca na ka lailai. 

Na ka bibi ga me tiko rawa e dua na ka. Ni sa sega ga ni dua na ka e tiko, sa na qai kautani sara vei iko na veika o nanuma ni tiko. Aya na yavu vakai Vola Tabu ni bula e vuravura.

Na ka e via vakabibitaka tiko ko Nai Talatala Vunisuwai ni sa sega sara ni dodonu ka cala vakalotu ka cala vakavanua ka cala vakabula mo curuma na bula vakawati ni ko ligalala tu. 

Ke sa vakakina, ia mo se tei kua mada ni vakawati me yacova ni ko sa rawata e dua na ka se sa vakarautaka tu na itubutubu e dua na ka mo tekivu kina.

Oqo na ivakarau ni bula ni veimatatamata lelevu ka ra tu e yasada ka sa dodonu me da vuli mai kina. Na veika oqo e dodonu me da yadrava vagumatua na itubutubu ka me da kakua kina ni vakarikavi ira na luveda ki na tobu wai maca me ra lai mavoa kina.

Ia na veika kece oqo e na vakatau tale ga ki na nomuni vuku kei na yalomatua na gone ka sa okoya oya na vuna a vakabibitaki tiko yani kina e na macawa sa oti na yau talei ni bula e rua oqo, na vuku kei na yalomatua.

Home | Top
Nai Lalakai Online background
FIJI'S iTaukei language newspaper Nai Lalakai went online on March 2nd, 2012, as it celebrated its 50th anniversary. Nai Lalakai editor Anare Ravula said this was a major milestone being the first iTaukei newspaper in the world to go online.
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.
The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.