Biu ko Nakauvadra ki na tai ni Wainibuka VILIAME RAVAI | Monday, October 9, 2017

Era taubale tiko oqo eso na cauravou ni Naloto ena nodra veivuketaka tiko na kena butuki ka vakasaqarai na dina ni nodra tawa vanua na nodra qase ena gauna makawa ena loma ni vanua o  Wainibuka. Veitaba: VILIAME RAVAI
Era taubale tiko oqo eso na cauravou ni Naloto ena nodra veivuketaka tiko na kena butuki ka vakasaqarai na dina ni nodra tawa vanua na nodra qase ena gauna makawa ena loma ni vanua o Wainibuka. Veitaba: VILIAME RAVAI

Update: 10:49AM NA neimami vu ka biubiu mai Nakauvadra e yacana ko Dradra ena nona tawa vanua mai kei ira na nona lewe ni yavusa o Naloto kei ira na nona kawa ka ra sa tawana tu na veivanua e Viti nikua.

Oya na veika e vakaraitaka toka ko Livai Boginivalu na mata ni tikina o Naloto ena koro o Nasau, Wainibuka ena Vualiku kei Tailevu.

�Era tukuna na neitou qase ni ra i otioti ni kawa tamata era biuti Nakauvadra mai ena nodra tawa vanua sobu mai ena Wainibuka na i lawalawa oqo nei Dradra,� e kuria o Boginivalu.

E kuria na turaga yabaki 59 qo ena nodra biubiu mai Nakauvadra era mai toka vakalailai ena dua na vanua e vakatokai o Bucawai ena tai ni Wainibuka veibasai kei na koro ko Nasautoka.

�Na vanua qo sa qai mai caka kina na i matai ni veibuli mai vei rau na veitacini ko Qoroivalu kei Rovarovaivalu na tacina e gone,� e kaya o Boginivalu.

E tomana na nona i talanoa ni o koya e qase vei rau sa vinakati tiko me sa na buli me nodra turaga ka i liuliu na yavusa qo o Naloto.

�Era tukuna na neimami qase ena gauna esa takivaki mai kina na wai ena drau ni dalo me mai vakayacori na veivagunuvi ena gauna ni veibuli a mani mai laurai ni sa maca tale tiko na wai,� e kaya o Boginivalu.

E kuria o Boginivalu ni o koya e la�ki taki wai tiko mai qo ko Rovarovaivalu ka taci koya me buli. Ena gauna sa kau cake tiko mai kina na wai ena vanua ni veibuli ni sa voleka mai a mani tonoka tale tiko o Rovarovaivalu na draunidalo me drodro na wai me maca.

�A mani rarawa kina o tuakana ka mani cemuri Rovarovaivalu me gole tani mai na vanua oya,� e kaya o Boginivalu.

E tukuna o Boginivalu ena nona cudruvi koya oya mani kavida kina na yavusa levu qo o Naloto ena nona sa gole o koya e gone (Rovarovaivalu) ka kauta e dua nai wase ni tamata ena loma ni yavusa.

�Nai vakadinadina nikua ni nona a cemuri mai vei tuakana ka mai cabeta ka veisautaka eso na i tutu ena vanua eso ka keimami veiwekani kina e tu na kena i vakadinadina me yacova mai nikua,� e kaya o Boginivalu. 

E kuria ni a cabe sara i Lutu ka tiko na kena i tukutuku ni veiwekani na Malovata ka mani gole tiko qo ena nona i golegole ya e kauta vata tiko kei koya eso na i wase ni kai Buremaci ka cabe sara i vanua kina koro makawa ko Naseva ka la�ki vakatulewataka ikea me vunivalu mai kea e dua na kai Buremaci ka sa Tonia tiko nikua.

�Ni oti na nona tiko mai kea a mani la�ki gole sara kina delana ko Uluitova me la�ki tiko kina,� e kaya o Boginivalu.

Na vanua oya era a tawana tiko na yavusa Kabatia, ia na nona sa la�ki dabe ena delana o Uluitova o Rovarovaivalu ea sa mai tawani Dawasamu ko Qoroivalu na tuakana ka a buli mai Bucawai.

�Ena nona biubiu mai Bucawai ko Qoroivalu e a mai tawana vakalailai e dua na vanua ka vakatokai o Delai ka ratou mai tawase e kea e dua nai wasewase ni nona yavusa ko ira na Rokotakala ka ra sa tawani Verata tiko nikua,� e kaya o Boginivalu.

E kuria na turaga bati qo ni dua nai valu e ratou lakova na turaga ni Naloto ena nodra tawa vanua yani ni ratou lesu mai na turaga ni Rokotakala sa oti vakadua na kakana ka sa vo tu ga na wai ni drau ni boro.

�Ka ratou mani leva ka ra sa tawase mai kea ka lako sobu sara yani me ra la�ki tawani Verata,� e kaya o Boginivalu.

E tukuna o Boginivalu ni i vakadinadina ni nodratou veiwekani kei Naloto na Rokotakala ni ratou se kauta voli tiko na yaca na Nailagotabua ka yaca tiko ni vale ni turaga i Naloto ena gauna qo.

�Ena nona sa biubiu mai Delai ka la�ki vakoro i Dawasamu ko Qoroivalu a mani raica kina ni sa kuvu toka na buka ena delana ko Uluitova. 

A mani tala cake e dua na kena turaga na yacana o Nairabelevu me la�ki raica mada se ko cei e vakuvu buka tiko e na delana o Uluitova,� e kaya o Boginivalu.

E tukuna o Boginivalu ena nona la�ki rai na qase qo ko Nairabelevu ki na delana ko Uluitova a mani raici Rovarovaivalu esa tawana tiko na delana oya, a mani lesu tale mai ka mai tukutuku tale vei Qoroivalu.

�Ena nona tiko voli e Dawasamu ko Qoroivalu e a mani rua kina na luvena, e dua ko Dreganivalu kei Sausauwainivalu. 

Ko Dreganivalu e ratou sa bula tiko na nona kawa ena mataqali ko Navukuta nikua kei Sausauwainivalu e ratou sa bula tiko na nona kawa ena mataqali ko Nasekavo nikua.

E tukuna o Boginivalu ni a vakawa talega ko Rovarovaivalu e rua na luvena ko Bainitabua kei Vutikalulu ka qai yaco na gauna e rau qai veileqaleqati. 

Ena veiliutaki mai Uluitova ka mani kerei valu vei ratou na turaga ni Wailevu ko Vutikalulu ka mani ratou bese na turaga ni Wailevu. 

Oti ka mani gole vei ratou na turaga ni Tai Vugalei ko Vutikalulu me kere i valu kina ka ratou mani kabai Bainitabua kina mai kea ni a nona tiko na veiliutaki.

�Sa mani nona kina na lewa o Vutikalulu ena nona sa rawai Bainitabua na tuakana. Na kena i vakaidinadina ni a valu sobu oya ko Vutikalulu ka tawa vanua sobu yani ya me yaco sara ki Navuso kei Kalabu. Ko Vutikalulu na nona i bulubulu e tiko ena yasa ni koro o Kalabu nikua,� e kaya o Boginivalu

Ia, na vanua o Naloto na kena veiwekani o ratou na gone ni Naboutini ka ratou tawana tiko qori na koro o Dakuivuna, kei ratou na sa tiko sara mai qori i Luvunavuaka ko ira na gone ni Delai ka ra cavutu kece yani i Naloto ka ra sa la�ki matanitu levu tu nikua.

�Na kena i vakaidinadina ena nodrau veiwekani tiko o ratou na gone ni Voni mai Delakado kei Naloto nikua. Ka ratou veivuke na mataivalu ni Dritabua ena nodratou maroroi mai vei ratou na gone ni Dere ena i valu mai na yasana kadua,� e kaya o Boginivalu.

E tukuna o Boginivalu ni kena i vakadinadina e tiko vei ratou eso na yaca, na yavu o Naloto e tiko ena koro o Driti, kei na yavu o Nasuku e toka i wai.

�Era tawana tiko na koro o Luvunavuaka, Qelekuro, Natadradave kei Driti ka ra vuvale kei i Naloto,� e kaya o Boginivalu.

Ena qai tomani tale yani na kena matai lalai ni itukutuku ni nodrau tawa vanua na veitacini turaga oqo ko Qoroivalu kei Rovarovaivalu ka tubu kina na yavusa Naloto kei na veimata bure tale eso ka ra sa lewe levu tu nikua ni oti na kena la�ki butuki tale eso na nodra yavutu na vuvale e rua oqo ena yavusa levu o Naloto.

Home | Top
Nai Lalakai Online background
FIJI'S iTaukei language newspaper Nai Lalakai went online on March 2nd, 2012, as it celebrated its 50th anniversary. Nai Lalakai editor Anare Ravula said this was a major milestone being the first iTaukei newspaper in the world to go online.
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.
The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.