Tobo mamaca VILIAME ODRO | Monday, December 4, 2017

SA MAI yala toka na noda i talanoa e na gauna e sa vosavosataki rau tiko kina na yalewa tevoro o qase yava pega, e na gauna e sa dabeca toka kina na dela ni vatu, ka sogota kina na nodrau gusu ni qara.

Ni tei wiliwili sara yani:

Kaya o Luke ni oti ga na nona vosavosa o qase e na nona kila ni sa tasogo vinaka sara tu ga na nodrau gusu ni qara na yalewa tevoro e na vatu vakaitamera ka biuta kina, sa saga sara ga e na dua na gauna totolo duadua me yaco kina ki nakoro.

E tabalesi ga na taba ni kau ni sa vakaciciva sobu na delana ki nakoro o na qase, me rawa ni la?ki tukutuku kina ni se siga tiko na vanua.

Tomana o Luke ni nona yaco ga yani e na i bili ni koro, sa kailavaka sara ga e na domona rogo levu ni sa toboki rau na yalewa tevoro, ka rau dau butakoca tiko na kedra vudi na lewe ni koro.

E vakaga na cava na oso ni loma ni koro mai vei ira na turaga e na nodra via rogoca vakavinaka na i tukutuku e sa kacivaki tiko vakamataka lailai e na siga o ya.

Na gauna era sa vakadeitaka kina na turaga ni sa kila o qase na nodrau i vunivuni, era sa veibuku sara ga me ra sa la?ki raica na vanua e rau vakaitikotiko kina.

E cegu vakalailai o qase yava pega, dua vua na katalau, sa ra qai lako cake e na loma ni lekutu me ra sa la?ki raica na vanua e tukuna o koya ni rau yali kina.

Kuria o Luke ni gauna o ya era se tamata lelevu na nodratou qase, ka ra sega ni vakila na yawa ni vanua e na nodra sa seruta yani na loma ni lekutu ni se bera ni karobo na vanua.

?Vaka ga na vakasasa vuaka ni veikau, ni ra sa cici cake na neimami qase e na nodra vinakata me ra vesuki rau sara ga mai na butakoca tiko na vudi ni koro, ka ni sa dua dina na gauna balavu na nodra vakasasataki rau tiko mai.

?Bera tale na koli ni veikau e na nodra sa tagava cake na lekutu o ira na neimami qase e na levu ni nodra via la?ki vakadinadinataka sara ga na veika e kaya o qase yava pega,? kaya o Luke.

Tomana ni gauna ga e ra yaco yani kina e na vanua ka sa makataka toka o na qase, era sa raica sara na vatu ni se sogolaki vakavinaka toka ga kina na gusu ni qara ka sega ni yavalati.

?Sa rairai o koya sara ga qo, vakacava na cava me da cakava, na qara oqo e sa rui qiqo, ka sega ni rawa ni dua vei keda oqo e na curu rawa kina..?

Dede vakalailai na nodra tucake tu e na gusu ni qara, sa qai tukuna yani o nodra i liuliu ni yavusa, ni ka ga e rawa ni ra cakava, sa i koya me ra sa na kelia ga na nodrau i vunivuni me rawa ni rau vesu mai.

E kaya o Luke ni ra sa qai duavata na nodratou qase, ka ra kelia sara na nodrau i vunivuni.

Tomana o Luke ni sa toso tiko na nodra kelikeli, era sega vakadua ni bau wawale, ka ra sega talega ni via cegu e na nodra via raici rau sara ga vakatamata na yalewa tevoro.

?Toso tiko yani na nodra kelikeli, ra sa raica sara na qa ni vudi ni ra sa qeqera tu e na loma ni qara. Dede sara ga vakalailai sa ra rogoca na veivosaki mai loma ni qara na turaga ka ra kelikeli tiko ni vakatoka ri qo ne,?Toso mai vaqo, sa rarama mai keri, qarauna de dua e raici iko, toso mai, daru mai toka vata ga e na yasana qo?.

Kuria o Luke ni vaka e dua na i cegu vou e curumi ira na nodratou qase e na gauna era rogoca kina na veivosaki e na loma ni qara, ka ni sa qai totolo ga na nodra kelikeli.

E kaya o Luke ni rairai rau sa vakila na yalewa tevoro ni sega tale ni dua na vanua e rau na dro bula kina e na kaukauwa ni kelikeli ka lako tiko yani o ya, kei na vosavosaca era cakava tiko na turaga ka ra kelikeli tiko.

?Vakalailai sara ga, sa ra rogoca na kelikeli tiko na nodrau sa kere bula mai loma ni qara na yalewa tevoro, kei na nodrau sa soro me rau sa soli rau ga mai vakarawarawa,? kaya o Luke.

Tomana ni sa qai vakarota o nodra i liuliu ni yavusa me sa rauta na kelikeli, ka me rau vakaraitaki rau mai e na dela ni vuravura na lewe rua ka rau dau butakoca tiko na vudi ni koro.

E kaya o Luke ni gauna e rau sa basika mai kina e na dela ni vuravura na yalewa tevoro, era veitabadomo na turaga ni Tukavesi e na kedrau i rairai, ka ra sega ni vakabauta vakadua.

Ni ra se tirivutaka tu ga na totoka ni kedrau i rairai, na balavu ni drau ni uludrau, na kuli ni yagodrau me vaka na kuli ni moli dreu lo, sa takosova na nodra vakanomodi na taro i liuliu ni yavusa se cava me sa caka vei rau na yalewa tevoro.

Namaka na nodra nanuma e na macawa mai oqo.

Home | Top
Nai Lalakai Online background
FIJI'S iTaukei language newspaper Nai Lalakai went online on March 2nd, 2012, as it celebrated its 50th anniversary. Nai Lalakai editor Anare Ravula said this was a major milestone being the first iTaukei newspaper in the world to go online.
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.
The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.