Mai Drevekai ki Nakauvadra VILIAME RAVAI | Monday, December 11, 2017

Update: 10:59AM ESA koto oqo e ra nai kuri ni tukutuku nei Peni Tabua Tamanivalu na turaga ni Naloto ka dau veibulagoci tiko vei keda e na veimacawa, ni wiliwili sara yani.

Ena macawa oqo e sereka tiko o Peni Tabua e dua na qaqa ni vucu ka nanumi tiko kina na noda vanua o Viti kei na kena i yaubula ena nodra sa bosea oti tu mai na Vuda ena veika era sa kila ni na yaco e na gauna eda sa donumaka tiko oqo. E vaka koto oqo na qaqa ni vucu,

Me yaco na bose ko Nakauvadra

Na Vu kei Viti era soqo vata

Qai laga vosa o Nakausaba

Na qele kei Viti au sa vavaca

Me biu tani mada na yalo makawa

�Ena bose levu era cakava na Vuda ea vosa cake kina e dua vei rau na Ciri nai sa ni drua ka tukuna ni sa raica ka taleva oti tu o koya nai yalayala ni veitiki ni qele kece era taukeni tu mai na dui Yavusa kei na Mataqali kei na Tokatoka ka sa maroroi ka yadravi vinaka tu,� e kaya o Tabua.

E tomana o Tabua ni o koya na drua qo se o koya e dua vei rau na Ciri oya ko Nakausabaria e rau drua i vale ka kena i balebale ni rau tagane, ka vakaibalebale tiko e na nona mai vakayagataki me vosa e na bose ka ni tiko vua na kaukauwa ni a luvei Waicalanavanua na turaga talega ka a vosa e na dua na nodra bose na Vuda ni o koya na Tui ni noda vanua.

�E dua na i tukutuku e a tukuna o Nakausabaria e na bose qo oya me biu tani mada na yalo makawa ka se sulumaki tiko kina eso na kawa i Taukei e na gauna qo ka me rawa ni matata vinaka na noda i tosotoso ena gauna e muri qo,� e kaya o Tabua.

E tomana na turaga ni Naloto qo ni sulu makawa eda tokara tiko ka vinakata o Nakausabaria me biu laivi sa i koya na sega ni veinanumi, na loma kocokoco, na veidusi, na sega ni nanumi ira na veimatatamata era sa mai oca na colata ka qaravi tavi e na noda vanua lomani o Viti e na kena tutaki na noda vanua.

�E sega ni kena i balebale oya meda mai tautauvata sara, ena noda nanumi ira ga me vaka ni bula tiko e lomada na Kalou levu na Dauveibuli,� e kaya o Tabua.

E dua tale na qaqa ni vucu e koto oqo e ra e vaka koto oqo,

Na gauna vou eda volekata

Dausigalevu na vuravuraya

E rawa ni tini ki na kana tamata

Lima na yabaki nai yalayala

Qai sautu na vuravuraya

�Esa na vakarau donuya tiko o vuravura e dua na dausiga vakaitamera ka sa dodonu me da na nanamaki tiko kina na lewei Viti ni na tarai Viti talega mai na dausiga qo,� e kaya o Tabua.

E kuria o Tabua ena gauna madaga qo era sa veivakasalataki tiko na Minisitiri ni teitei na kena teivaki eso na kakana dina vakaitaukei era dau teivaka na tubuda e rawa ni ganita na draki mamaca se na draki lauqa.

�E kena i balebale oya ni dina tiko na veika esa tukuni oti mai ena vucu ni na dua na dausiga levu ena tarai vuravura ka rawa sara ni tini ki na kana tamata me vaka esa yaco tiko ena so na vanua mai valagi e na vuku ni leqa ni kakana,� e kaya o Tabua.

Ia, e kuria o Tabua ni sa parofisaitaki tiko mai ni na rauta e lima na yabaki na i yalayala ni dausiga levu qo ni bera ni qai sautu tale na noda vuravura. 

�Au sa kerei kemuni na kawa i Taukei ena noda Viti lomani e na gauna qo esa dodonu mo na vakarautaka na nomu i tei kei na nomu lololo me vakarautaki me na vakani iko tiko e na loma ni lima ni yabaki ena vuku ni dausiga e na tarai vuravura,� e kaya o Tabua.

Ia, e tiko talega oqo e dua na qaqa ni vucu ka vaka koto oqo,

Io me yaco na sautu ni vanua

Na vulagi era sa dui suka

Na tiki ni qele era sa taura

Ena suka tale mai vakayadua

Na noda bisinisi e na kaukauwa

Me yacova ni rusa na vuravura

�E dusia tiko na parofisai ni oti na dausiga levu e tarai vuravura esa na qai sautu na vanua, ia e dua na ka e na yaco tarava mai na sautu ni vanua oya e na nodra sa na dui lesu na vulagi ena noda vanua ki na nodra vanua,� e kaya o Tabua.

E tomana o Tabua ni gauna era sa dui suka lesu kina nodra vanua dina esa na qai suka kece mai na qele era vakayagataka tiko e na lisi se bisinisi ki na ligadra nai taukei ni vanua e Viti me vaka esa tukuna tiko na parofisai qo.

�Ni da raica esa vaka me ra sa suka  tiko mai na qele e na gauna qo ka tukuna talega na vucu ni sa na tubu cake na noda bisinisi ka na yaco me kaukauwa me yacova na rusa ni vuravura,� e kaya o Tabua.

E tukuna o Tabua ke sa vaka tu oya na veika e parofisaitaki mai ia esa dodonu me da na vakavinavinaka tikoga vei ira na noda veiliutaki mai liu me yacova mai na gauna nikua e na nodra veiliutaki tiko ena vakatulewa ni Kalou.

�Ke mani lako donu se lako cala na nodra veiliutaki esa tu oti tu na nona i tuvatuva na Kalou ka sa dodonu ga vei keda na kawa i Taukei me da na lotu vakavinaka ka waraka na dina ni vei parofisai esa tukunikataki oti tu mai,� e kaya o Tabua.

Ia, na i toma ni vucu e koto oqo era e vaka koto oqo,

Nai lavo cava ni vaqara

Nai lavo sa koto e loma ni rara

Na kena cina e caudre vava

Me da teitei me da wawa

Me da waraka voli ga na lewa

�Na parofisai esa vakaraitaka tiko mo ni kua so ni vakasaqara i lavo na lewenivanua, ni i lavo levu e koto e na loma ni rara na kena cina e caudre vava,� e kaya o Tabua.

E tomana o Tabua ni dodonu me da na gole i tautuba se na rara ni tiko kina nai lavo e dodonu me da na cakacakataka ka me rawa ni tawa vinaka na noda taga. 

Ia, e tukuna o Tabua ni a tini koto na qaqa ni parofisai e tiko oqo e cake e tukuna ni dodonu me da na teitei ka wawa oya me da na waraka na nona lewa na Kalou.

�Au sa raica na yaga ni teitei kei na vinaka e kauta mai na i teitei, e na gauna qo esa tubu sara tu ga i macawa nai sau ni kakana dina kei na kakana draudrau, ia o ira na noda qase era sa parofisai tu mai me da na teitei ka wawa,� e kaya.

E tomana o Tabua ni sa dodonu vei kemuni nai taukei o ni tiko e na dela ni nomu qele mo ni yadra ka cukita na nomuni qele ni tiko kina nai yau levu era sega ni kila eso.

Ena qai tomani tale yani.

Home | Top
Nai Lalakai Online background
FIJI'S iTaukei language newspaper Nai Lalakai went online on March 2nd, 2012, as it celebrated its 50th anniversary. Nai Lalakai editor Anare Ravula said this was a major milestone being the first iTaukei newspaper in the world to go online.
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.
The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.