Na veimataqali gasagasau VILIAME RAVAI | Monday, December 18, 2017

Update: 11:35AM ESA koto oqo e ra nai tukutuku kei na i vakasala ni veimataqali ika kei na sasalu ni noda qoliqoli ka veivuke vei kemuni na dauqoli mo na vulica kina na veika bibi e dodonu mo ni cakava ena gauna ni qoli kei na kena lawa ka vakarautaka na SPC (www.spc.int) ni rau sa veitaratara vata kei na LMMA Network (www.lmmanetwork.org), ni wiliwili sara yani.

Na veimataqali gasagasau kei na vanua era vakawa kina

Na yagodra na gasagasau e mokimokiti ia na gusudra e qara sobu kei na nodra sala ni benu ki tuba e qara cake. 

Era veitosoyaki ena yavadra ka cava sara e na nodra idomidomi; ia ka tiko tale ga na qana kei na qalona vakavotona ka duidui na kedra balavu.

Na qalona vakavotona e rawa ni yacova e 30 na senitimita na kedra balavu ka ra katona na wai gaga ka mosi sara ke dua e votoka. 

E dua tale na kena mataqali era bibi ka mumucu ka ra dau sema vata kei na gasagasau ena veiqakilo e na veicakau lase. 

E rua tale na kena mataqali e dua vei rau na cawaki era dau qolivi me kakana e na levu na veiyanuyanu e na Pasivika; na kena i karua era bula vinaka e waitui.

Na gasagasau era kunei e na waitui batabata kei na kena e katakata e na vuravura taucoko. Na gasagasau e tiko vei ira na e lima na iyaya ni vakaluveni ka ra kabi tu e loma ka rau kakana vakamareqeti ena levu na vanua.

Na veivanua era susu kina kei na nodra i kanakana

O ira na luve ni gasagasau era taleitaka na vanua veivatu ka rawa ni ra vuni kina kei na gasagasau sa ra qase era taleitaka na waitui lala ia me so toka na nodra ivunivuni.

Era dau veitosoyaki e na boto ni sauloa ka kana co ni waitui, lumilumi kei na so na gauna na manumanu lalai ka ra vakayagataka na batidra momoto e lima. 

E dua na tikina bibi era yaga kina na gasagasau, aya, me ra kana lumilumi ka ni o ira na lumilumi oqori era na vakamatea na lase.

E na waitui katakata, o ira na gasagasau era laukana mai vei ira na vai vakavotona, sumusumu, cumu kei na kuita.

Na nodra vakasucu kei na i vakarau ni nodra bula

E tiko na gasagasau tagane kei na gasagasau gasagasau yalewa ka rau tautauvata. 

E levu na mataqali gasagasau era dau vakasucu e na gauna ni nodra kumukumuni vata.

O ira na gasagasau yalewa era dau vakalutuma e vica vata na milioni na yaloka kei ira na ka tagane era biuta mai na nodra wai e waitui ka vakamuria mai na qara e lima ka ratou vakavolivolita na qara ni benu ni kakana ki tautuba. 

Na yaloka sa ra veiwaki oti era tubu totolo ka ra na veiqaloyaki tiko na luve ni gasagasau lalai oqo me rauta e 5 na macawa. 

E vica ga mai na dua na milioni e ratou na bula ka ratou na lutu sobu ki na boto ni waitui.

E levu na mataqali gasagasau e na vanua katakata era yacova yani na gauna ni nodra vakasucu e na loma ni rua na yabaki. 

Na cawaki era dau tubu totolo ka ra yacova na gauna ni nodra vakasucu ni ra sa 75 na milimita na kedra raba ena loma ni dua na yabaki ka rawa ni ra bula tiko mai na 2 ki na 5 na yabaki ka ra yacova na 160 na milimita na kedra raba.

Nai vakarau ni qoli

E na veiyanuyanu e na Pasifika, na gasagasau era dau tomiki mai vei ira na marama ka ra taubale voli e na cakau mamatia. 

E na so na gauna, ra tomiki na gasagasau mai vei ira na daununu ka ra vakayagataka na �SCUBA�.

Eso na gsagasau me vaka na gasagasau senikau era dau gaga me kakua ni ra tomiki; era kunei rawarawa mai na veisenikau ka vakaraibailevutaki ira ena loma ni votodra.

Nai vakrau ni veiqaravi kei na veika ka rawa ni vakayacori

E na vuravura raraba, eso na lawa sa buli baleta na qolivi ni cawaki me vaka na yalani ni levu ni cawaki e rawa ni qolivi kei na nodra vakalaiseni taucoko na dauqoli; na veilawa me ra maroroi kina na cawaki e sega soti ni yaga vei ira na veikorokoro ni ra qoliva na cawaki me kakana. 

E na levu na veiyanuyanu e na Pasifika e sega kina na veilawa oqo me baleta na qolivi ni gasagasau.

O ira na lewenivanua e dodonu me ra vakatulewataka se sa qolivi sivia tiko na cawaki se segai (na qolivi sivia e rawa ni vakaraitaki kevaka e dua na lewenivanua sa vakayagataka vakalevu tiko na gauna me qoli cawaki kina).

Kevaka e sa qolivi sivia tiko na cawaki, na vo ni cawaki era sa veiyawaki ka dredre kina na yaloka era vakalutuma mai na cawaki yalewa me ra veiwaki vata kei na wai era biuta mai na ka tagane. 

O ira na cawaki e dodonu me ra veivolekati ka ra tiko vakalelewe me qai yaco kina na vakasucu.

Esa vakabauti ni na iwiliwili ni gasagasau esa lutu sobu ia na veika e rawa ni vakayacori e wili kina na veika oqo.

lVakatabui na volitaki ni cawaki. Na iwiliwili ni cawaki e na dua na vanua me maroroi me ra kakana ga mai vei ira na veikorokoro dauqoli.

lVakatabui na vakayagataki ni icegucegu me ra tomiki kina na gasagasau. Na ivakarau ni qoli me qarauni ena tomiki ni gasagasau.

Kevaka e veitaudonui ni gauna kei na vanua ka ra kumukumuni kina na cawaki me ra vakasucu e sala vata tiko kei na kila mai na gauna e liu vei ira na lewenivanua, na veika e rawa ni vakayacori e vaka koto oqori:

lTauyavutaki e qaravi vakoro ni iqoliqoli vakatabui. Na veiqoliqoli oqo e dodonu me wili kina na iqoliqoli ni nodra vakasucu kei na kena kuitaki yani na luve ni cawaki lalai kina veiqoliqoli voleka. Kevaka e sega ni rawa ni vakatabui vakadua ni qoliqoli ia e rawa ni maroroi e dua na tikina lailai ga.

lMaroroi ni cawaki e na gauna ni vakasucu. Oqo e rawa ni vakayacori kina na tabu e na vanua ni kumukumuni ni vakasucu me vica na macawa.

Kevaka esa lailai na iwiliwili ni cawaki sa rawa ni ra kau mai na cawaki sa ra qase toka mai na dua tale na iqoliqoli me ra mai bucina e dua na iwiliwili vou e na i qoliqoli vakatabui; na ivakasala mai vei ratou na tabana ni qoliqoli se o ira na kena dau e na univesiti me tauri rawa ni se bera ni vakayacori na sasaga oqo.

Home | Top
Nai Lalakai Online background
FIJI'S iTaukei language newspaper Nai Lalakai went online on March 2nd, 2012, as it celebrated its 50th anniversary. Nai Lalakai editor Anare Ravula said this was a major milestone being the first iTaukei newspaper in the world to go online.
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.
The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.