Vutuniyau se dravudravua vola o TALATALA SEPESA NIUMATAIWALU | Monday, February 12, 2018

MO noqu tikoga e na siga oqo kei na gauna taucoko edaru na bula kina, se ko vinaka se ko ca, se ko vutuniyau se ko dravudravua, so ko bula vinaka se ko tauvimate. Au na dau lomani iko, ka maroroi iko, me vaka nai vakaro ni Kalou, me yacova na gauna ena tawasei kedaru kina na mate. Ena ka oqo au sa vosa dina sara vei iko.?

 Me vaka na kena talei na tiki ni veiyalayalati bibi oqo, na veidinadinati sa dua na ilakolako ka gadrevi me vakataucokotaki na kena vakayacori na veika e veiyalayalatitaki.

 E lewe levu vei keda eda tatadrataka na noda sokota vata na bula kei koya ka da namaka ni na kauta mai vei keda na bula marau, io o koya me mai salavata voli kei keda ena veitabayabaki tawa kilai sa tu e matada.

Na veidinadinati oqo e sega wale ga ni tara na tikina: me yacova na gauna ena tawasei kedaru kina na mate, ia, e vakabibi tiko ki na tikina: au na lomani iko ka vakamareqeti (maroroi) iko.

O cei li na veiwatini ka rau nanamaki kina na tagane kei na yalewa me na tini koso nodrau bula vakawati ena gauna erau sa qai vakamau kina? E sega ni dua, ka ni wase levu duadua ni veiwatini era vakabauta deivaki ni nodra veivinakati e sa rui matalia, kaukauwa, e rui talei ka ka dina vei ira ka ra vakadeitaka ni rau na yacova na kena iyalayala.

Ia e seva ni dua na iwase levu ni veiwatini e mai kakasa nodra bula vakawati ka yaco me ka wale na vosa ni yalayala: ni na qai tinia ga na mate, ka biu talega vakatikitiki na tikina bibi kadua: au na dau lomani iko ka vakamareqeti iko.

Ena vanua levu ko Amerika ena yabaki 2000, sa vovoleka sara ni veimama ni veiwatini gone ka ra a vakawati ena yabaki vata oya,  sa raitayaloyalotaki ni ra na tini tale e na veisere ena loma ga ni vica na yabaki ka tarava.

 A cava beka sa yaco e na vuku ni yalayala ka a cavuti ena siga ni vakamau?

E sega ni vakabekataki n lewe levu sara era a via maroroya dina nodra vosa ni yalayala ni vakamau, era vakataroga tale tu ga se cava na vuna e sega ni vakayacori rawa kina na ka era a yalataka.

 E lewe levu vei keda era sa solia na lomadra dina ena gauna era se qai veivosaki voli kina ni ra sega ni vinakata me mai kakasa se voca nodra waqa ni bula vakawati.

Me vaka eda kila, e lewe levu vei ira oya e tini leqa talega.

 Ia na veimala ni vosa ka cokoti koto ena veiyalayalati ni vakamau, sa koto taucoko sara ga kina na bibi ni ka e gadrevi me bulataki kina na taucoko ni duabau vakaveiwatini.

Me vaka ni da tamata ga, eda sega sara ni se kila na veiyamotu dromu kei na veicakau era davo wawa koto mera vorolaka noda veidinadinati.

E lewe levu tale era mai vakawati, era se yalowaitaka na bula veisemati era mai vauci ira kina ka sega kina ni se vakaibalebale se me bibi vei ira na ka era yalataki ira kina.

E dua na ka esa vakadinadinataki ena kena sa toso tiko na gauna sa oikoya nodra sa tekivu mera veisautaka tiko vakamalua na veiwatini na vosa ni yalayala ka sa tokitaki nodra loloma kei na nodra mareqeti kedra isa, ka mera sa bibi ga o ira vakaiira ka me vakayacori ga na veika e vinaka ga vei ira.

Era sa biuta vakatikitiki na tiki ni vosa ni yalayala, ?au na dau lomani iko, ka dau maroroi iko, me vaka na ivakaro ni Kalou me yacova na gauna ena tawasi kedaru kina na mate? me sa ?au na dina tiko vei iko ena gauna ga au vinakati iko tiko kina.?

Na veisau ni vosa oya sa vakaraitaka matanavotu sara tu ga ni sa tokitaki na dina ni dua vua na kena isa ka me sa bibi ga kina o koya vakataki koya, ni sega ni tu e dua na ka me vauci koya.

Na nona tiko ena vakatau tikoga ki na nona taleitaka ka sega ni vakatau ki na nona vakaivotavota ena kena vakadeitaki nodrau duabau ena nona soli bula ka colata vata koto na kena ivua.  

 Me vaka ni dua na iwase levu vei keda e sega ni dau qaravi rawa ena dua na vuli ni veivakarautaki ki na bula vakawati, e dau sega kina ni vakabibitaki vei keda na bibi ni veimala ni vosa ni yalayala ka da dau cavuta ena noda vakaduavatataki ena siga ni vakamau.

 E na gauna oqo e rauta tiko ni vicasagavulu na udolu na veiwatini e Viti sa tiko e na loma ni tini ki na ruasagavulu na dede ni yabaki ni vakawati ka vicasagavulu tale na udolu e se bera ni yacova na tini na yabaki.

Ni da veivosakitaka tiko na kena tarai cake, maroroi kei na kena vakadeitaki na bula ni veidinadinati, ena yaga meda vakalesuya tiko mai vakawasoma se cava sara mada na inaki ni Kalou e na kena kunekunetaki na vakawati, ka ni kena matata ga ni inaki ni vakawati eda raica, na kena rawa tale ga ni noda vakadeitaka tiko.

Oqo na vuna au dau lesu tiko kina vakavuqa ki na ivola dusidusi ni vakawati ka a bucina taumada na Kalou me vaka e koto ena Vakatekivu 2.

E koto ekeya na uto ni yavu ni bula vakawati ka koto ena ikarua ni otioti ni tikina: ?O koya oqo sa na biuta kina na tamana kei na tinana na tagane, ka kabita na watina, a rau na lewe dua ga.?

Na tiki ni Vola Tabu oqo e dusia koto ni veidinadinati e tara tiko na bibi ni digidigi, ia e so na digidigi oqori e bau dredre toka ka ni ivau ni veiwatini e tara na bula taucoko ka sega ni ka ni gauna eda vinakati koya ga kina na keda isa.

Taura mada oqo, ni ko sa mai vakamau, na veidinadinati sa kena ibalebale ni sa na biu vakatikitiki e so na ka.

Na tiki ni Vola Tabu oya e tukuna tiko ni tagane sa na biuta na tamana kei na tinana. E sega wale ga ni okoya oya, ia meda digitaka se meda sa vakatulewa sara tale ga me sa biu vakatikitiki e vuqa na ka eda dau taleitaka.

Eda sa kacivi e na siga ni vakamau meda tu vakarau meda veidutaitaka vakavinaka na veika e talei ka bibi ki na noda bula vakawati, ka sa ka bibi sara meda kila, ni tikina bibi duadua ni noda vakawati sa ikoya na noda kabita matua na watida ka da veiyalayalati kaya. Na yalayala oqori e uasivita na noda voleka vei rau na tamada kei na tinada, o rau na ka talei duadua vei keda ni bera ni da mai vakawati.

Na noda a sema tu vei rau a nakiti me tekivu ga mai na noda sucu me yacova na noda siga ni vakamau, ka sa ka bibi tale ga vei keda na itubutubu meda vakarawarawataka na vakayacori ni Vosa ni Kalou ena nodra biuti keda na luveda me ra lai sema ka dregati vata kei na watidra e na nodra bula vakawati.

 Me vakatekivu mai na siga ni vakamau, na nomu dina vua na watimu me uasivi cake mai na nomu voleka vei rau na nomu qase, ka ni itavi dodonu ga ni itubutubu me rau vakauti iko mai vakamalua ka vakarautaki iko ki na nomu mai vau ka duabau kei koya ko sa veiyalayalati kaya ena siga ni vakamau.

Au a sa vakamacalataka oti yani e ke e na dua na gauna sa oti na bibi ni vosa e rua e vakayagataki tiko, aya na biuta kei na kabita.

Ena kena vakasama Vakaiperiu, na vosa kabita e kena ibalebale toka na taqa matua, ia e na kena vakadewa Vakirisi, e toka ena kena ibalebale e na drega ni pepa se kau na ?glue.?

Na duabau ni vakawati erau mai dregati qaqata kina na tagane kei na yalewa e na yago, yalo, na lomadrau kei na nodrau vakasama.

Na ka oqo me rau sa digitaka me vakayacori e na loma ni gauna taucoko ni nodrau bula vakawati.

Au vakabibitaka tiko na vosa ?me rau digitaka? ka kena ibalebale me rau vakatulewataka vata ka rau raica sara me vakayacori.

 E koto kina na nodrau dui itavi yadua me vakataucokotaki kina na ibalebale ni nodrau mai vauci vata ka rau dina sara talega ki na nodrau vosa ni yalayala.

 Na uto ni tukutuku e nai Vola Tabu e cake, ni rua na bula e rau sa kau vata mai me rau mai coria vata me dua, na veiisolisoli talei e nodrau bula me rau yacova tiko kina na lagilagi ni bula ka a nakita mai ko koya na itaukei ni bula vakawati, sa ikoya na Kalou vakataki koya.

Ena Veiyalayalati Vou, era a tovolea na Farisi mera coriti Jisu ena veimataqali ivakavuvuli duidui ka baleta na vakawati kei na veibiu ka sauma vakadodonu ko Jisu ena nona lesu ki na inaki taumada me vaka a virikotora na Kalou na tamana:

Sa lako mai ki vei koya ko ira na Farisi ka vakatovolei koya ka kaya: Sa tara li vua na tagane me biuta na watina ena vuku ni ka kecega se segai?

A sa vosa ko Jisu ka kaya vei ira: ?Dou sa sega beka ni wilika, ko koya sa buli rau e nai Vakatekivu, sa bulia ga na tagane kei na yalewa, a sa kaya.  

Ena vuku ni ka oqo ena biuti tamana kei na tinana na tagane ka kabita na watina.?

O koya oqo erau sa sega tale ni qai lewe rua tiko, ia erau sa lewe duabau ga.

Ia na ka sa vauca vata na Kalou, me kakua ni tawasea rua na tamata? (Maciu 19:3-6)

E vakamatatataka sara vakavinaka ko Jisu na itukutuku e koto e nai Vakatekivu wase 2 ka vakota sara tale ga vakavinaka.

Matai, e vakabibitaka na Turaga ni vakawati e kunekunetaka ka vatavatairalago duadua ga kina na Kalou. E nona ka koto kina na nona inaki.

Karua, e vakabibitaka ko Jisu na lewa vuni ni Kalou ena nodrau mai yaco me rau duabau ko irau na lewe rua erau sa mai vauci vata ena veiyalayalati ni vakamau.

Na duabau oqo e sega ni rau mai vakawaicalataki kina na lewe rua ka rau qai bulia vata e dua na ka levu cake. Ia e rau kauti rau vata kece sara ga mai ka rau mai bulia vata na ?kedaru? ka me vakasiroi na ?au.?

Na kena ikatolu ni ka e dusia tiko ko Jisu sa ikoya na duabau oqo e sega ni ka ni dua ga na gauna lekaleka se me ka ga ni vinakata, ia sa ka ni bula taucoko ka sa tiko kina nodrau itavi na veiwatini me rau segata vata na kena vakadeitaki na duabau oya  me tawamudu vei rau.

 Ko ira na Farisi era dulaka cake tiko mai na bibi ni veisere, ia ko Jisu e ubia na druka e na dua na ka e talei ka bibi cake, sa ikoya na nodrau veidinadinati na lewe rua me rau maroroya na duabau ka koto kina na savasava, veivakalougatataki kei na vakacegu ni Kalou.

 E na nodrau duabau oya esa na qai vakaibalebale kina nai otioti ni tikina ena Vakatekivu wase 2, ?A rau sa luvaiwale na tagane kei na watina, a rau sa sega ni madua.?

 Erau sa na luvaiwale vei rau vakataki rau ni sa sega ni dua na ka erau vunitaka se sogota mai vei koya kadua ena nodrau sa wasea na yagodrau, na yalodrau, na lomadrau kei na nodrau vakasama me rau vakaivotavota vata ena marau kei na lagilagi ni bula ni duabau.

 E dua na draki ni bula galala e na sobuti rau ka ni rau sa sega ni vesuki, ia sa vakadrodroi ena kedrau maliwa na wasei ni veika talei kei na veika dredre me rau sotava vata ena nodrau veivakabauti ka veinuitaki na itaukei ni vakawati, na Kalou vakaikoya sa tiko e na kedrau maliwa me dregati rau vata koto, sa ikoya na vu ni kena nuitaki na kalougata kei na vakacegu ena nodrau bula na veiwatini.

 Dina ni tu na dredre ka sa yaco tiko vakalevu na kavoro se veibiu ni vakawati, e sega ni dodonu me rawai keda oya ka ni levu na veiwatini era gadreva dina tu mera vakayacora na veika e dusia tiko oqo nai Vola Tabu, aya ni ra gadreva na bula marau, na nodra taqomaki kei na nodra veiwaseitaka kei nodra daulomani na veika talei e tu ena nodra bula.

Na kena bulataki ga vakadodonu na veika e vakotora na Kalou me yavu ni bula vakawati, ena sotavi ga kina na vakacegu kei na vakaibalebale ni bula ka sai koya dina oqori na ka e nakita na Kalou ka yavu tiko ni vakawati. 

Home | Top
Nai Lalakai Online background
FIJI'S iTaukei language newspaper Nai Lalakai went online on March 2nd, 2012, as it celebrated its 50th anniversary. Nai Lalakai editor Anare Ravula said this was a major milestone being the first iTaukei newspaper in the world to go online.
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.
The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.