Mai Drevekai ki Nakauvadra Viliame Ravai | Monday, February 19, 2018

ESA koto oqo e ra nai kuri ni itukutuku nei Peni Tabua Tamanivalu na turaga ni Naloto ka dau veivakananumi tiko vei keda ena veimacawa, ni wiliwili sara yani.

E vakaraitaka o Peni Tabua ni dua na gauna eda bula donuya tiko na tamata tabu yani ena vuravura ni vakavakarau qo esa dodonu meda na yalomatua ena noda vakarau vakatulewataka edua na ka eda via vakayacora se muria.

?Sa dua dina na gauna e dodonu meda na qaqarauni tiko kina ko i keda nai tubutubu ena vuku ni draki ni veisau, na cagi ni veivakatorocaketaki, na totolo ni toso ni gauna ena buturara ni veika livaliva kei na veika vakamonalivaliva,? e kaya o Tabua.

Ia, e tomana na nona i tukutuku na turaga ni Naloto oqo ni sa wawa tale tikoga na noda vanua lomani o Viti ena taba gauna qo me na vakayacori kina na dina ni itukutuku ni nodra parofisai mai na noda qase era sa liu yani me vaka eda vakabauta tu na kawa i Taukei ni noda vanua lomani qo o Viti ni da sa butuka sara tu ga na kena gauna.

Ia, na qaqa ni vucu se lawata e koto oqo e ra e kaya,

Sa vo noqu i vakamacala

Ko i au na qase tawa macala

Me?u raunitaki Viti mada

Na koula sa votu e na delana

Ka sa sega ni vunitaki rawa

?E dua ga na i vakamacala esa waraki tiko ena gauna qo me vaka e dusia tiko na vucu e toka e cake ni vakaraitaka tiko e dua na qase ka tukuni ni qase tawa macala,? e kaya o Tabua.

Ia, e kuria o Tabua me na laurai mada na cava nai balebale ni qase e tukuni tiko oqo, ka da kila ni qase ena vosa vakaitaukei e tukuna na ulumatua, se qasenituraga, se e dua esa bibi cake na nona yabaki.

?Na qase e tukutuku tiko qo esa vakaraitaka tiko me na raunitaki Viti mada, se me na wavokita na noda vanua ena qai rogoci na nona i tukutuku se nona i vakamacala,? e kaya o Tabua.

Ia, e kuri tiko ni vucu ka dusia tiko na qase qo ni sa votu tu e delana na koula ka sa sega ni vunitaki rawa.

?Sa kena i balebale oya na noda iyau bula esa na sega tale ni qai vunitaki rawa ka ni sa matua tu me na vakayagataki ka me vakayautaka na kawa bula ni vanua lomani qo o Viti ena kena veidela ni yavusa,? e kaya o Tabua.

Ia, e dua na i tukutuku talega e tukuni tiko ena parofisai e koto oqo e ra e kaya,

Sa duri tu ena vale taba lima

Kei koya noqu gone ni Idia

Me kua na nuinui cala kina

Ena vuku ni kato ni livaliva

Mo dolava, mo basuka, mo raica

?Na i tukutuku e toqai toka e cake e tukuna tiko e dua na vale taba lima ka duri tiko kina e lewe rua, e volai tiko ni dua e duri vata tu kei na nona gone ni Idia,? e kaya o Tabua.

E kuria o Tabua ni vale taba lima qo e sega sara ni vakamatataki tiko se vale taba lima cava esa parofisaitaki oti tiko mai oqo ka rau duri tiko kina e lewe rua, ka matata tikoga ni dua vei rau e gone ni Idia ka lewai tiko mai vei kena i karua ni cavuti tiko kina ni nona gone ni Idia ka kena i balebale ni lewai koya tiko.

?Na yatu vosa tarava e toqai toka e ra e kaya me kua na nuinui cala kina ena vuku ni kato ni livaliva, ka sa dodonu me dolavi, me basuki me na laurai,? e kaya o Tabua.

?Na cava sara mada eda vakanuinui tiko kina vei rau na lewe rua qo ka ni sa tukuna tu oqo na parofisai me da kakua ni vakanuinui tiko kina, baleta ni da sa vakanuinui cala tiko,? e kaya o Tabua.

Ia, e kuria o koya kato ni livaliva e tukuni tiko oqo ena qai yaco mai na gauna se cava nai balebale ni kato ni livaliva e tukuna tiko oqo na vucu kei rau na lewe rua e rau cavuti tiko oqo.

E kaya ni da sa vakanuinui tiko ni na veivuke tiko na liga ni Kalou me na veimaroroi ka veitaqomaki tiko ena so na itukutuku matanidavui vakaoqo ka sa dodonu kina vei keda me da masulaka na noda vanua lomani.

Ia, nai tukutuku tarava ena parofisai e koto oqo era e kaya,

Lima na udolu e va e tinikalima

Na ovisa au mai kauti ira

Me la?ki yadrava na Pasivika

Vakarau duri na mesaia

?Sa tukuni tiko oqo nai wiliwili ni ovisa vakaitamera era na mai yadrava na Pasifika ena kena vakaduri e Viti na mesaia,? e kaya o Tabua.

E kuria o Tabua ni tukuni tiko ena parofisai oqo ni dua na tamata tabu yani e la?ki kauti ira mai na ovisa ka kedrai wiliwili e 5415.

?Na taro ga meda na taroga na gauna cava beka ena yaco kina na yadra qo, kei o cei mada e tiko vua na kaukauwa me na kauti ira mai qo nai wiliwili ni ovisa levu qo me ra mai yadrava na Pasifika,? e kaya o Tabua.

Ia, na itukutuku e toqai koto e ra e kaya,

Na ota ni gauna au vakaliliga

Sa balavisi tu na noda Vitia

Matanitu vou e vakaciciva

Dua na vanua e veivuke kina

Sa kabi tu na yaca i Amerika

?Sa mai lili toka oqo e dua na ota ni gauna ena kena tukuni ni sa balavisi tu na noda Vitia,? e kaya o Tabua.

Ia, e kuria o Tabua ni dua nai tukutuku e tukuni tiko oqo ni dua na matanitu vou esa cavuti tiko oqo ka da sega ni kila se matanitu vakacava se a tekivu ena gauna cava se cava na vuna e vakaliligi tu kina na ota ni gauna.

?Na ka ga e sa kilai ni matanitu vou qo e tukuni tiko ni dua na vanua e veivuke kina ka sa laurai ni kabi toka na yaca ni matanitu levu qo o Amerika,? e kaya o Tabua.

Ia, e tukuna na qase ni Naloto oqo meda masulaka na veitukutuku kece era a tukutuku mai kina ka ra parofisai mai kina na noda qase me rawa ni vakararamataka vei keda na Kalou na kena i balebale me rawa ni da tiko vakacegu kina so na i tukutuku matanidavui vakaoqo ka ni da sega tiko ni kila na kena gauna ena yaco kina na kena dina.

Ena qai tomani tale yani.

Home | Top
Nai Lalakai Online background
FIJI'S iTaukei language newspaper Nai Lalakai went online on March 2nd, 2012, as it celebrated its 50th anniversary. Nai Lalakai editor Anare Ravula said this was a major milestone being the first iTaukei newspaper in the world to go online.
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.
The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.